U petak, 20. juna, tačno u 23:19 po srednjeevropskom vremenu, svemirska tehnologija ulazi u novu eru – iz baze Vandenberg u Kaliforniji bit će lansiran satelit sa prvim kvantnim kompjuterom koji će ikada raditi u svemiru.
Ovaj historijski podvig rezultat je višegodišnjeg rada istraživačke grupe koju predvodi prof. dr. Philip Walther sa Univerziteta u Beču. Njihov fotonski kvantni procesor, koji koristi svjetlosne čestice – fotone – za obradu informacija, predstavlja temelj kvantnog kompjutera koji je sada spreman za svemirsku misiju.
Za razliku od klasičnih računara, kvantni kompjuteri mogu istovremeno obrađivati ogromne količine podataka, uz nevjerovatnu brzinu i preciznost. Njihova primjena u svemiru donosi još jednu ključnu prednost – tzv. "edge computing", odnosno obradu podataka direktno na satelitu.
To znači da satelit ne šalje sirove podatke natrag na Zemlju, već samo gotove, analizirane informacije, poput detekcije šumskih požara ili atmosferskih promjena. Time se značajno štedi vrijeme, energija i smanjuje opterećenje komunikacionih kanala.
Ovaj projekat nije samo uspjeh Bečkog univerziteta, već i međunarodne saradnje: u njemu su učestvovali Njemački centar za svemirska istraživanja (DLR), italijanski Nacionalni istraživački centar (CNR), Institut za kvantnu optiku i kvantnu informaciju pri Austrijskoj akademiji nauka (ÖAW), te bečki start-up Qubo Technology.
Završne pripreme obavljene su u laboratoriji DLR-a u njemačkom Trauenu, gdje je tim od 12 naučnika u samo 11 radnih dana sastavio finalnu verziju kvantnog kompjutera za svemir.
Ako sve prođe prema planu, prvi podaci koje će kvantni kompjuter obraditi trebali bi stići oko sedam dana nakon ulaska satelita u orbitu. Uspješna misija otvorila bi vrata budućnosti u kojoj kvantna fizika napušta granice laboratorija i postaje ključna tehnologija među zvijezdama.
