Obilježavajući godišnjicu Baršunaste revolucije iz 1989. godine, kojom su okončane decenije komunističke vladavine u bivšoj Čehoslovačkoj, hiljade Čeha i Slovaka izašle su danas na ulice kako bi upozorile da su demokratske vrijednosti ponovo ugrožene. Dana 17. novembra 1989. godine, čehoslovački komunisti organizovali su mirni marš kroz centar Praga, izazvavši reakciju koja je srušila proruski režim nakon četiri decenije diktature.
Ova nenasilna revolucija vratila je demokratiju u Čehoslovačku, koja se četiri godine kasnije, 1993. godine, podijelila na Češku i Slovačku. Obje zemlje su se kasnije pridružile Evropskoj uniji i NATO-u, ali mnogi se boje da su prozapadne, demokratske perspektive sada ugrožene.
U Slovačkoj su se hiljade ljudi okupile u glavnom gradu Bratislavi i drugim gradovima na skupovima koje su organizovale opozicione stranke i građanske grupe, protestujući protiv onoga što smatraju demokratskim nazadovanjem i proruskom politikom premijera Roberta Fica.
Fica porede s komunistima
"Fico napada nezavisne institucije, kulturu, medije, baš kao što su to činili komunisti", rekao je okupljenima vođa opozicione Demokratske stranke Jaroslav Nad, dodajući da ih Fico distancira od demokratskog svijeta.
Fico odgovara na optužbe rekavši da brani demokratske vrijednosti i nacionalni suverenitet te da ispravlja nepravde koje je njemu i njegovim saveznicima nanijela prethodna vlada. Fico, 61, bivši komunista, služi svoj četvrti mandat zahvaljujući podršci krajnje desničarske Slovačke narodne stranke (SNS).
Na češkim izborima održanim 3. i 4. oktobra pobijedila je populistička stranka ANO milijardera i bivšeg premijera Andreja Babiša, koji pokušava formirati vladu sa saveznicima, uključujući krajnje desničarsku stranku skeptičnu prema EU i NATO-u.
Demonstranti podržavaju Ukrajinu
Hiljade ljudi, mašući češkim, EU i ukrajinskim zastavama, okupilo se na Starogradskom trgu u Pragu kako bi protestovali protiv Babiša, za kojeg kritičari kažu da ima sukob interesa koji proizilazi iz njegovih ogromnih poslovnih vlasništva.
Demonstranti su također kritikovali prijedloge o smanjenju pomoći Ukrajini i preuzimanju veće kontrole nad javnim medijima i finansiranjem nevladinih organizacija. "Vlada koja će vjerovatno biti formirana želi olabaviti naše veze s civiliziranim svijetom, sa Zapadnom Evropom i Evropskom unijom", rekao je inženjer Martin Leska na skupu u Pragu.
Babiš je rekao da će riješiti pitanje sukoba interesa kada bude imenovan za premijera, ali nije rekao kako. To je izazvalo sukob s predsjednikom Petrom Pavelom, koji je rekao da Babiš, jedan od najbogatijih Čeha, mora birati između uloga biznismena i političara.
Babiš je već bio premijer.
„Ako Andrej Babiš ne uspije prevladati svoj sukob interesa, njegovo imenovanje bi doprinijelo stvaranju nezakonite situacije“, rekao je prozapadni češki predsjednik , bivši general NATO-a. Pavel je rekao da bi za pobjedničku stranku bilo najbolje da nominira drugog kandidata za premijera.
Također bivši komunista, Babiš (71), optužen je za prevaru s evropskim subvencijama. On negira optužbe i osuđuje kampanju blaćenja. Stranka Andreja Babiša, milijardera koji kritizira Evropsku uniju i NATO, pobijedila je na parlamentarnim izborima u oktobru sa 34,5 posto glasova.
Babiš je već bio premijer od 2017. do 2021. godine, kada je prepustio kontrolu nad svojim kompanijama fondaciji koju je u međuvremenu raspustio, a sada odbija da pojasni hoće li ponoviti taj manevar.
