Od carinskih prijetnji do teritorijalnih fantazija, sukob Washingtona sa saveznicima otkriva novu krizu u transatlantskim odnosima...
Ponašanje Donalda Trumpa u odnosu na Evropu i pitanje Grenlanda potvrđuje sada već poznati obrazac njegove vanjske politike: impulsivan, ličan i često hirovit pristup, koji više podsjeća na logiku nezadovoljnog biznismena ili ponašanje razmaženog djeteta koje ne podnosi ograničenja.
Nedavni sukob s evropskim saveznicima, o kojem je CNN opširno izvještavao, ne proizlazi iz istinske geopolitičke strategije, već iz Trumpovog odbijanja da prizna da Evropa nije ni podređena Sjedinjenim Državama ni tržište koje se može ucjenjivati bez političkih posljedica.
Slučaj Grenlanda je simbol ovog pristupa. Oživljavanje ideje o "uzimanju" ili "kupovini" Grenlanda, autonomne teritorije pod danskim suverenitetom, nije samo diplomatska provokacija, već znak neoimperijalnog mentaliteta koji je u suprotnosti sa stvarnošću 21. vijeka.
Za Trumpa, Grenland se smatra strateškom imovinom, geografskom i vojnom imovinom o kojoj se može pregovarati poput nekretnine, potpuno ignorišući činjenicu da je to teritorija s političkim identitetom, autohtonim stanovništvom i jasno definiranim statusom u međunarodnom pravu.
Hladna i često ironična reakcija Evropljana, posebno Kopenhagena i Brisela, pokazuje da se ova vrsta ponašanja više ne shvata ozbiljno, već se vidi kao simptom dublje krize u transatlantskim odnosima.
Istovremeno, Trumpova konfrontacija s Evropskom unijom, bilo kroz carinske prijetnje ili pogrdan jezik prema evropskim liderima, odražava jasan nedostatak strpljenja s mehanizmima tradicionalne diplomatije. Trump traži trenutno odobravanje, aplauz i brze simbolične pobjede; kada se to ne dogodi, odgovor je osvetoljubiv i emotivan. Ovaj stil ozbiljno potkopava kredibilitet Sjedinjenih Država kao ozbiljnog partnera i tjera Evropu da otvorenije razmišlja o svojoj strateškoj autonomiji, posebno u oblasti sigurnosti i odbrane.
Iz evropske perspektive, problem nije samo Trump kao pojedinac, već strukturna nesigurnost koju on predstavlja. Amerika koja se ponaša na ovaj način više nije sidro stabilnosti, već faktor nepredvidljivosti. Dok Trump Evropu vidi kao blok koji se mora "dovesti u red", Evropa Washington vidi kao sve težeg partnera, prijeteći tarifama danas, odustajući od obaveza sutra i apsurdnim teritorijalnim zahtjevima prekosutra.
U suštini, Trumpovo ponašanje prema Evropi i Grenlandu nije znak snage, već političke nesigurnosti. Samouvjereni lideri ne moraju provocirati saveznike da bi dokazali svoju moć; oni grade konsenzus i dugoročni utjecaj. U ovoj prizmi, Trump se ne pojavljuje kao arhitekt novog međunarodnog poretka, već kao impulsivni akter koji loše reaguje kad god stvarnost ne odgovara njegovim željama. A ovo je za Evropu poziv na buđenje: transatlantski odnosi više ne mogu zavisiti od humora predsjednika, bez obzira koliko on moćan bio.
