Smrt ruskog opozicionara Aleksej Navalni dobila je novu, dramatičnu dimenziju nakon što je pet evropskih država objavilo da je, prema njihovim nalazima, preminuo usljed trovanja snažnim neurotoksinom koji se prirodno nalazi u otrovnim žabama iz Ekvadora.
Navalni je umro 16. februara 2024. godine u kaznenoj koloniji u Sibiru, u 47. godini života. Ruske vlasti tada su saopćile da smrt nije bila sumnjiva, navodeći „kombinovane bolesti“, uključujući poremećaj srčanog ritma. Međutim, nova istraga, koju su zajednički vodile Ujedinjeno Kraljevstvo, Njemačka, Švedska, Nizozemska i Francuska, osporava tu verziju događaja.
Prema tvrdnjama tih zemalja, u Navalnijevom tijelu pronađen je epibatidin – izuzetno snažan neurotoksin koji je, prema dostupnim podacima, višestruko jači od morfija. Supstanca se prirodno javlja kod određenih vrsta otrovnih žaba u Južnoj Americi, a u naučnim krugovima se smatra izuzetno opasnom zbog snažnog djelovanja na nervni sistem.
Rezultate istrage javnosti je predstavila Julija Navalna na marginama Minhenska sigurnosna konferencija. Vidno potresena, poručila je da su sumnje koje je iznijela neposredno nakon smrti supruga sada, kako tvrdi, potvrđene naučnim analizama.
„Bilo je jasno da je otrovan, ali sada to više nisu samo riječi – to je potkrijepljeno dokazima“, kazala je Navalna.
Uz nju su stajali ministri vanjskih poslova nekoliko evropskih država, među kojima i šefica britanske diplomatije Yvette Cooper. Ona je naglasila da su saveznici radili „s neumoljivom odlučnošću“ kako bi utvrdili uzrok smrti te da će nalaze dostaviti Organizacija za zabranu hemijskog oružja (OPCW), tijelu zaduženom za nadzor provođenja Konvencije o zabrani hemijskog oružja.
Prema dostupnim informacijama, britanski stručnjaci iz laboratorija u Porton Downu imali su važnu ulogu u identifikaciji toksina. Nije precizirano kako su uzorci pribavljeni, ali je Navalna ranije tvrdila da su prokrijumčareni iz Rusije.
Evropske vlade optužile su Kremlj da stoji iza „barbarskog čina“, tvrdeći da je samo ruska država imala „sredstva, motiv i priliku“ da upotrijebi takvu supstancu u strogo čuvanom zatvoru. Do sada nije bilo zvanične reakcije iz Moskve na ove navode.
Navalni, jedan od najglasnijih kritičara predsjednika Vladimir Putin, sahranjen je u martu 2024. godine u predgrađu Moskve. Njegova smrt i dalje izaziva snažne političke i diplomatske potrese, dok se slučaj sada seli pred međunarodne institucije koje bi trebale utvrditi da li je prekršena globalna zabrana hemijskog oružja.
