Federacija Bosne i Hercegovine (FBiH) suočava se sa ozbiljnim izazovima kada je riječ o održivosti penzionog sistema i stanju na tržištu rada. Krajem jula 2025. razlika između broja zaposlenih i penzionera iznosila je zabrinjavajućih 85.448, što ukazuje na strukturalni problem koji prijeti ekonomskoj stabilnosti entiteta.
Na kraju decembra 2024. u FBiH je broj zaposlenih iznosio 551.452, dok je krajem jula 2025. taj broj pao na 545.018. To znači da je u sedam mjeseci izgubjeno ukupno 6.434 radnih mjesta. Iako je u prvih šest mjeseci došlo do oscilacija i rasta zaposlenosti tokom proljetnih mjeseci, trend iz jula pokazuje pad od 2.037 zaposlenih, čime se dodatno produbljuje jaz između broja radno aktivnih i onih koji primaju penziju.
Istovremeno, broj penzionera raste. Krajem decembra 2024. penziju je primalo 453.900 korisnika, dok je u julu taj broj porastao na 459.570. Rast broja penzionera od 5.670 u samo sedam mjeseci dodatno opterećuje sistem i smanjuje omjer zaposlenih i penzionera, koji trenutno iznosi 1,186. Za usporedbu, evropski prosjek je 1,7, a neke zemlje imaju čak tri radnika po penzioneru. Prema procjenama, u FBiH trenutno nedostaje između 200.000 i 220.000 zaposlenih kako bi se dostigao evropski standard.
Pad doprinosa dodatno pogoršava situaciju. Porezna uprava FBiH pokazuje da je u julu 2025. naplaćeno 246,7 miliona KM doprinosa za PIO, što je za 46,5 miliona KM manje nego u junu, nakon primjene nižih stopa doprinosa od 1. jula. Za zdravstveno osiguranje naplaćeno je 174,2 miliona KM, što je značajan pad u odnosu na juni. Samo za isplatu julskih penzija potrebno je 384 miliona KM, uključujući jednokratni dodatak od 100 do 250 KM, dok je u junu za 458.632 korisnika potrebno bilo 310 miliona KM.
Iako vlast u FBiH tvrdi da je penzioni sistem stabilan, statistika i trendovi pokazuju suprotno. Samo u 2024. iz Budžeta FBiH za isplatu penzija izdvojeno je 512 miliona KM, jer sistem sam od sebe nije mogao podmiriti obaveze. Rast broja penzionera daleko nadmašuje rast broja zaposlenih, a mjesečni pad zaposlenosti ukazuje na duboku strukturalnu slabost tržišta rada.
Problem nedostatka radne snage dodatno je vidljiv u sektorima ugostiteljstva i uslužnih djelatnosti, gdje poslodavci teško pronalaze radnike, iako na evidencijama nezaposlenih ima veliki broj ljudi. Paralelno se povećavaju kvote za strane radnike, što potvrđuje hitnost problema. Ekonomski stručnjaci upozoravaju da ovakav trend nije održiv i da BiH, slično kao i Republika Srpska, riskira da postane „zemlja staraca“ – država u kojoj broj penzionera neprestano nadmašuje broj zaposlenih.
Starosna struktura zaposlenih u FBiH dodatno potvrđuje zabrinjavajuće demografske i ekonomske trendove, a bez hitnih mjera za stimulaciju zapošljavanja, posebno mladih i stručnih kadrova, ovaj problem će se samo produbljivati.
