Kazaz: Titova BiH za 30 godina postala čudo, dejtonska BiH za 30 godina postala demografska pustinja. Gubitak atributa “republika” u Dejtonu je najveći politički poraz koji smo mogli doživjeti
Profesor Enver Kazaz nedavno je izjavio: “Titova Bosna i Hercegovina je za 30 godina postala ekonomsko, industrijsko, kulturološko i sportsko čudo. Dejtonska BiH je za 30 godina postala demografska pustinja…” Njegova rečenica odiše nostalgijom i slikom izgublenog društvenog sklada, ali takva idealizacija ostaje duboko problematična jer prelazi preko ključne činjenice: da je upravo u toj “Titovoj BiH” nastala vojska koja će kasnije razoriti državu koju danas oplakujemo.
Jugoslovenska narodna armija, središnji stub poretka koji Kazaz slavi, početkom devedesetih nije bila nikakav garant bratstva i jedinstva. Postala je glavni instrument projekta Velike Srbije, stavljena pod političku i komandnu kontrolu Miloševićeve vlasti. Ta “Titova vojska” opsjedala je Sarajevo, rušila gradove širom BiH, organizovala masovna protjerivanja i otvorila put ka najtežim zločinima, uključujući genocid u Srebrenici.
Na njenom čelu stajali su ljudi formirani upravo u tom sistemu. Ratko Mladić, presuđeni vođa genocida, bio je visoki oficir JNA. Njegovi saradnici — Radislav Krstić, Zdravko Tolimir, Ljubiša Beara, Vujadin Popović i drugi — također su potekli iz istog oficirskog korpusa. Te biografije ruše svaku romantičnu sliku jugoslovenskog perioda: vojni aparat koji je trebao čuvati zajedništvo postao je mehanizam etničkog čišćenja i masovnih zločina.
U tom kontekstu, poređenje “Titove” i “Dejtonske” BiH bez spominjanja JNA ne stoji. Dejtonska BiH nije nastala iz birokratskog hira nego iz rata koji je pokrenula armija izrasla u periodu koji se danas veliča. Njene slabosti — demografske, institucionalne i političke — ne mogu se razumjeti bez razaranja koje je prethodilo. Idealizacija koja preskače tu sjenku nije analiza, nego nostalgija. A činjenice neumoljivo govore: sistem koji je izgradio industrijsku i kulturnu Bosnu izgradio je i vojsku koja ju je kasnije razorila.
