Nebojša Pavković, osuđeni ratni zločinac i bivši komandant Treće armije Vojske Jugoslavije, biće sahranjen 22. oktobra u Aleji zaslužnih građana u Beogradu – simboličnom mjestu koje bi trebalo biti posvećeno onima koji su gradili, a ne rušili.
Smrt Pavkovića, čovjeka koji je osuđen na 22 godine zatvora zbog zločina protiv čovječnosti nad Albancima na Kosovu 1999. godine, u Srbiji se pretvara u državni spektakl licemjerja i moralnog sunovrata.
Od komandanta etničkog čišćenja do “zaslužnog građanina”
Pavković je bio stub vojnog aparata režima Slobodana Miloševića, komandant Treće armije Vojske Jugoslavije u čijem su sektoru počinjeni najteži zločini nad civilima tokom rata na Kosovu. Međunarodni sud u Hagu ga je pravosnažno osudio za deportacije, prisilna premještanja, ubistva i progon civila, kao dio organizovanog zločinačkog poduhvata koji je imao cilj protjerivanje kosovskih Albanaca i stvaranje “etnički čistog prostora”.
Bio je osuđen zajedno sa Vlastimirom Đorđevićem, Sretenom Lukićem i Vladimirom Lazarevićem, čime je potvrđeno da zločini na Kosovu nisu bili “izolovani incidenti”, već državna politika. Uprkos tome, Pavković je godinama iz zatvora pisao knjige i davao intervjue koji su u Srbiji promovirani kao “patriotska literatura”, dok su mu političke strukture iz SNS-a i SPS-a pružale status heroja.
Država koja ne zna razlikovati zločinca od heroja
Sahraniti osuđenog ratnog zločinca u Aleji zaslužnih građana znači brisati razliku između časti i sramote, između onih koji su doprinijeli društvu i onih koji su ga unakazili. To je ista logika koja je dočekala Veselina Šljivančanina kao borca, veličala Ratka Mladića kao junaka, i koja danas kroz udžbenike i medije pere savjest cijele nacije.
Dok se Pavkoviću spremaju vojni počasti, žrtve njegovih naredbi nemaju ni obilježene grobove. Dok država slavi “generala”, hiljade raseljenih s Kosova i dalje čekaju da neko prizna ono što se desilo – da su ubijani civili, da su paljena sela, da su kolone izbjeglica bile rezultat planiranog zločina.
Povratak retorike iz 90-ih: Vučićev režim i revizija prošlosti
Slučaj Pavković nije izolovan. On je nastavak trenda koji traje pod vlašću Aleksandra Vučića – politike koja rehabilituje ratne zločince, negira genocid i promoviše nacionalističku mitologiju. Vučićeva Srbija pokušava da rebrendira zločin kao patriotizam, dok se u državnim institucijama, vojsci i medijima održava kult komandanta i komandne odgovornosti.
Dok u Beogradu Pavkovića sahranjuju uz počasnu stražu, Srbija istovremeno blokira regionalnu saradnju u procesima suočavanja s prošlošću i sabotira svaku inicijativu za pravdu. Poruka je jasna: zločin se ne kažnjava – on se nagrađuje mjestom u Aleji zaslužnih.
Moralni pad jedne države
Pavkovićeva smrt nije kraj priče, već ogledalo Srbije koja se još nije pogledala u oči vlastitim zločinima. Zemlja koja pokapa ratne zločince među “zaslužne građane” pokazuje da nije spremna na katarzu, već na nastavak poricanja.
Za međunarodnu zajednicu, to je još jedan dokaz da Beograd nije napustio ideologiju 90-ih, već ju je samo prilagodio novom jeziku diplomatije. A za preživjele, Pavkovićeva sahrana nije vijest o smrti jednog čovjeka — to je ponovno ubistvo istine.
