Dok su se poslodavci godinama zaklanjali iza tvrdnji da će rast minimalnih plata dovesti do zatvaranja firmi i urušavanja privrede, statistika pokazuje potpuno drugačiju sliku: plate rastu, firme i dalje rade, a radnici sve jasnije šalju poruku – dostojanstvo više nije na rasprodaji.
Prema posljednjim podacima Federalnog zavoda za statistiku, prosječna neto plata u Federaciji BiH za mart 2025. iznosila je 1.565 KM, što je nominalno povećanje od 2,6%, a realno 2,8% u odnosu na prethodni mjesec. U poređenju s martom 2024. godine, nominalni rast iznosi impresivnih 17,2%, dok je realni rast 13,8%.
Bruto plata je također zabilježila snažan skok – iznosila je 2.444 KM, što predstavlja nominalni rast od 2,7% i realni rast od 2,9% u odnosu na februar. Na godišnjem nivou, bruto plata je porasla nominalno za 17,6%, a realno za 14,2%.
Posebno se izdvajaju sektori finansija, energetike i stručnih djelatnosti – sa rastom plata od 7,2%, 4,8% i 4,4%, što ukazuje na jačanje plaćene profesionalne radne snage. Nasuprot tome, sektori poput trgovine, ugostiteljstva i tekstilne industrije nastavljaju tapkati u mjestu – s minimalnim povećanjima, što produbljuje jaz među radnicima i klasama.
Uprkos pesimističnim prognozama, poslodavci su očigledno shvatili da bez boljih uslova rada više ne mogu zadržati ni osnovnu radnu snagu. Mnogi su, i pored negodovanja, povećali primanja – ne zato što su htjeli, već zato što su morali. Alternativa im je bila prazna radna mjesta i odlasci radnika u inostranstvo.
U širem kontekstu, plata u FBiH bilježi kontinuiran rast: sa 993 KM u decembru 2020. godine, prosječna neto plata je do januara 2025. narasla na 1.546 KM – nominalno povećanje od 55,7%. Međutim, kad se odbije inflacija i porast troškova života, realno povećanje u januaru 2025. iznosi tek 11,9% u odnosu na isti mjesec prethodne godine.
Ekonomisti upozoravaju na ovaj nesrazmjer: nominalna plata možda raste, ali stvarna kupovna moć građana ostaje pod pritiskom. Cijene osnovnih potrepština, hrane, energenata i stanarina rastu brže od primanja. Prema njihovim procjenama, porodice u FBiH danas troše i do 20% više za iste potrebe nego prije godinu dana.
Bez obzira na to, jedan zaključak je jasan: strahovi koje su godinama širili poslodavci nisu se ostvarili. Firme nisu propale, ekonomija nije kolapsirala, a radnici – iako i dalje potplaćeni – konačno počinju dobijati nešto više od mrvice. Prava borba za dostojanstvenu egzistenciju, međutim, tek počinje.
