Zavod za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine krajem 2022. godine pokrenuo je Preventivni program ranog otkrivanja slabovidnosti kod djece “Pregledaj – progledaj”, s ciljem smanjenja učestalosti slabovidnosti pravovremenim otkrivanjem i liječenjem ovog poremećaja vida u ranoj dobi.
Program je podržan od strane Zastupničkog doma Parlamenta FBiH, na inicijativu zastupnice prim. dr. Ankice Kolar Jurčević, uz podršku UNICEF-a BiH. U njegovoj provedbi učestvuju Zavod za javno zdravstvo FBiH kao nositelj aktivnosti, te oftalmolozi i pedijatri iz svih kantona FBiH koji vrše sistematske preglede četverogodišnje djece.
– Program je do sada proveden u tri ciklusa, tokom kojih je pregledano oko 20.000 djece. Prvi ciklus obuhvatio je oko 7.000 djece uzrasta četiri i pet godina, dok je u drugom i trećem ciklusu pregledano oko 13.100 četverogodišnjaka. Prema riječima ravnatelja Zavoda doc. dr. sc. prim. Siniše Skočibušića, ovi podaci predstavljaju važan temelj za unaprjeđenje preventivne zdravstvene zaštite.
Trenutno je u toku četvrti ciklus programa, koji je započeo edukativnim radionicama za timove pedijatara i oftalmologa iz svih kantona.
Prema riječima koordinatorice Programa, prim. mr. sc. Adnane Dizdarević Maksumić, kod 90% djece nije bilo potrebe za dodatnim liječenjem, dok je kod oko 10% pregledanih otkrivena potreba za daljnjom oftalmološkom obradom. Ističe da je slabovidnost izlječiva ukoliko se otkrije prije sedme godine života, jer tada završava razvoj centra za vid.
– “Pozivamo roditelje da ozbiljno shvate preporuke i odvedu djecu na detaljan pregled ako im je to sugerisano. Na taj način mogu pomoći svom djetetu da izbjegne trajne posljedice po vid”, poručuje dr. Dizdarević Maksumić.
Program je, kako ističe prim. dr. Ankica Kolar Jurčević, specijalista oftalmolog, pokrenut upravo zato što je slabovidnost najčešći uzrok sljepoće na jednom oku kod djece, i često prolazi nezapaženo jer dijete ne prepoznaje smetnje.
U Zeničko-dobojskom kantonu program se uspješno provodi već četvrtu godinu, a dr. Alma Čerim iz Kantonalne bolnice Zenica navodi da je pregled u četvrtoj godini idealan za otkrivanje razlika u vidnoj oštrini i anomalija koje se mogu uspješno tretirati naočalama, vježbama i okluzijama.
Dr. Pamela Kapetanović Goluža iz JU Dom zdravlja Vitez, koja je pregledala više od 380 djece, kaže da je kod 5 do 8% njih otkrila vidne smetnje koje su dalje upućene na specijalistički tretman.
– “Pozivam roditelje djece rođene 2021. godine da se uključe u Program. Pregledi su prilagođeni njihovom uzrastu, a otkrivanje problema sada može značiti potpuno izlječenje”, istakla je Kapetanović Goluža.
Program “Pregledaj – progledaj” koristi savremeni sistem prikupljanja podataka putem tableta, a analizu i evaluaciju vodi Služba za biostatistiku i informatiku Zavoda za javno zdravstvo FBiH. U suradnji s UNICEF-om izrađeni su i promotivni i edukativni materijali za stručnjake i roditelje.
Cilj Programa je da se prevalencija slabovidnosti kod djece u FBiH svede na manje od 1%, što bi predstavljalo veliki korak ka očuvanju zdravlja najmlađih.
