Ministarstvo prosvjete Republike Srbije donijelo je 26. augusta 2024. godine odluku o oduzimanju dozvole za rad visokoškolskoj ustanovi Univerzitet Megatrend iz Beograda.
Vijest je potresla javnost u Srbiji i šire, budući da je ovaj univerzitet, već decenijama simbol kontroverzi, stekao neslavnu reputaciju kao rasadnik političara sumnjivih diploma, ali i kao platforma za akumulaciju moći određenih političkih grupacija. Odluka Ministarstva donesena je na osnovu preporuke Nacionalnog tijela za akreditaciju i obezbjeđenje kvaliteta u visokom obrazovanju, koje je odbacilo zahtjev univerziteta za redovnu akreditaciju.
U saopštenju Ministarstva prosvjete, navodi se da je odluka donesena u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju. Rješenje o oduzimanju dozvole označava kraj jedne ere u kojoj je Univerzitet Megatrend, uprkos godinama ispunjenim aferama, uspio opstati kao institucija koja je redovno bila pod sumnjom zbog kvaliteta obrazovanja i valjanosti diploma koje je izdavala.
"Megatrend": Univerzitet kontroverzi i političkih kadrova
Osnovan u ranim devedesetim godinama, Univerzitet Megatrend ubrzo je postao sinonim za privatno visoko obrazovanje u Srbiji, ali s naglaskom na sumnjive poslovne prakse. Njegovi osnivači i rukovodioci često su bili u bliskim vezama s političkim elitama Srbije, što je univerzitetu omogućilo dugogodišnji opstanak, unatoč ozbiljnim kritikama i optužbama za niz nepravilnosti. Iako je univerzitet privukao veliki broj studenata iz regiona, uključujući Bosnu i Hercegovinu te Crnu Goru, sve više informacija izlazilo je na vidjelo o slabostima u obrazovnim standardima, ali i o tome kako je ova obrazovna institucija služila kao fabrika za političke kadrove.
Univerzitet Megatrend je tokom svoje duge karijere proizveo brojne diplomce koji su kasnije zauzeli visoke političke pozicije. Neki od najpoznatijih primjera su političari poput Petra Đokića, predsjednika Socijalističke partije Republike Srpske, i Vojina Mijatovića, trenutnog ministra u Vladi Federacije BiH i visokog zvaničnika SDP-a. No, skandal koji je univerzitetu donio najviše pažnje desio se 2019. godine, kada je otkriveno da je tadašnji ministar unutrašnjih poslova Srbije, Nebojša Stefanović, stekao svoju diplomu na Megatrendu putem neakreditovane i, prema istraživanjima novinara, nepostojeće obrazovne institucije u Londonu. Stefanović je tvrdio da je diplomirao na "Megatrend International Expert Consortium Limited", ali je kasnije otkriveno da je riječ o konsultantskoj firmi koja nema veze sa visokoškolskim obrazovanjem.
Sistem političke koristi i afere
Otkrivanje Stefanovićevog obrazovnog skandala nije samo naštetilo njegovoj političkoj karijeri, već je razotkrilo širu mrežu sumnjivih obrazovnih praksi koje su pratile Univerzitet Megatrend. Postalo je jasno da univerzitet nije bio samo obrazovna institucija, već alat kojim su pojedinci iz političkog svijeta koristili za sticanje akademskih kvalifikacija potrebnih za napredovanje u karijerama.
Još jedan od primjera bio je i sam trenutak kada je univerzitet dobio dozvolu za rad. Iako je bio osnovan početkom devedesetih, Univerzitet Megatrend je zvanično dobio akreditaciju od Ministarstva prosvjete tek 2016. godine, nakon više od dvije decenije poslovanja bez prave regulacije. Ovaj podatak dodatno potkrepljuje tvrdnje da je univerzitet služio prvenstveno kao sredstvo za brzo i jednostavno sticanje akademskih titula, a ne kao mjesto za ozbiljno obrazovanje.
Univerzitet Megatrend kao "priljepak vlasti"
Svojevrsnu demistifikaciju rada Univerziteta Megatrend dala je profesorica Mila Alečković, stručnjakinja u oblasti psihologije sa doktoratom sa prestižne Sorbone. Alečkovićeva je jedno vrijeme predavala na Megatrendu, ali je ubrzo nakon dolaska na univerzitet uvidjela da ovaj nije prava akademska institucija. Kako je objasnila, Megatrend je u suštini bio "prilepak vlasti", institucija koja nije imala za cilj obrazovanje, već stvaranje kadrova za potrebe političkih struktura.
Njene riječi potvrđuje i činjenica da su mnogi visoki funkcioneri Srpske napredne stranke (SNS), uključujući čak 50% članova glavnog odbora, svoje obrazovanje stekli upravo na ovom univerzitetu. Sama ta činjenica dovoljno govori o ulozi koju je Univerzitet Megatrend igrao u srpskom društvu – bio je to mehanizam za promociju ljudi bliskih vladajućim strukturama, a ne ozbiljna obrazovna ustanova.
Konačni pad univerziteta
Odluka Ministarstva prosvjete Srbije o oduzimanju dozvole Univerzitetu Megatrend stavlja konačnu tačku na priču ove kontroverzne ustanove, koja je više od tri decenije funkcionisala na rubu zakona i akademskih normi. Iako su njegovi osnivači uspjeli preživjeti brojne skandale, uključujući i međunarodne afere poput Stefanovićevog obrazovnog skandala, univerzitet nije uspio da održi svoju akreditaciju i nastavi sa radom.
Međutim, naslijeđe Megatrenda ostaje duboko ukorijenjeno u političkim strukturama Srbije, Bosne i Hercegovine, te Crne Gore. Njegov uticaj na obrazovni sistem, ali i na politiku, još dugo će biti predmetom rasprava, a mnogi će se pitati kako je jedna takva institucija uspjela opstati toliko dugo uprkos brojnim upozorenjima i aferama. U svakom slučaju, pad Univerziteta Megatrend označava simbolički kraj jedne faze u srpskom visokom obrazovanju, faze u kojoj su političke veze bile važnije od akademskih standarda.
