Strani kupci u Bosni i Hercegovini u prva četiri mjeseca ove godine potrošili su manje nego lani, a prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH, ukupan promet kroz povrat PDV-a iznosio je 26,9 miliona KM, što predstavlja pad od oko 3,9 miliona KM u odnosu na isti period prošle godine.
Analize pokazuju da su na smanjenje potrošnje uticali strožije granične kontrole i izmjene pravila o povratu poreza, uključujući podizanje minimalnog praga za ostvarivanje ovog prava na 200 KM, što je stupilo na snagu u avgustu prošle godine.
Najviše kupaca i dalje dolazi iz Srbije, Hrvatske i Crne Gore, a najčešće se kupuje roba široke potrošnje – od prehrambenih proizvoda i pića, do tekstila, higijenskih i kućnih potrepština.
Prema ocjenama privrednika, promjene u sistemu povrata i pojačane kontrole na granicama djelimično su destimulirale tzv. šoping turizam, posebno u pograničnim područjima gdje je ova vrsta potrošnje godinama imala značajnu ulogu u lokalnoj ekonomiji.
Predsjednik Privredne komore Republike Srpske Goran Račić navodi da su novi uslovi uticali na smanjenje broja zahtjeva za povrat PDV-a, ali smatra da to ne mora imati dugoročno negativan efekat na ukupnu potrošnju.
On ističe i da bi digitalizacija procesa povrata, odnosno direktna uplata na račun kupaca bez dodatnih procedura u prodavnicama, mogla predstavljati naredni korak u unapređenju sistema, po uzoru na praksu u Evropskoj uniji.
S druge strane, predstavnici potrošačkih udruženja upozoravaju da rast cijena dodatno slabi konkurentnost domaćeg tržišta, zbog čega BiH postepeno gubi privlačnost za kupce iz regiona.
Oni ističu da su cijene u BiH u mnogim segmentima već dostigle nivoe u Evropskoj uniji, dok primanja građana ne prate taj trend, što dodatno utiče na smanjenje šoping prometa stranih državljana.
Uprkos svemu, trgovci i analitičari se slažu da su kupci iz susjednih zemalja i dalje važan segment domaćeg tržišta, posebno u pograničnim gradovima, te da će njihov značaj zavisiti od budućih poreznih i carinskih politika, kao i ukupne cjenovne konkurentnosti BiH.
