Statistički podaci entitetskih zavoda za statistiku u Bosni i Hercegovini godinama pokazuju izražene razlike u broju razvoda, stvarajući jasnu sliku bračne (ne)stabilnosti širom zemlje.
Dok savremeni način života, ekonomski pritisci i promjene društvenih vrijednosti utiču na rast broja razvoda u većim urbanim sredinama, pojedine regije i dalje bilježe znatno stabilnije bračne odnose.
Urbani centri prednjače po broju razvoda
Najveći broj razvoda bilježe administrativni i ekonomski centri s najvećom koncentracijom stanovništva. Na području entiteta RS, Banja Luka se izdvaja kao grad s više od 200 razvoda godišnje.
U Federaciji BiH, Tuzla se redovno nalazi na vrhu statistike s više od 100 razvoda godišnje.
Visoke brojke bilježe i Bijeljina, Prijedor, Cazin, kao i Sarajevo, gdje je zbog velikog broja sklopljenih brakova udio razvoda statistički uravnoteženiji.
U Hercegovini se kao grad s izraženijim brojem razvoda izdvaja Mostar, gdje se godišnje evidentira oko 70 razvoda na oko 500 sklopljenih brakova.
Gledano po kantonima, iznadprosječne stope razvoda bilježe Unsko-sanski i Srednjobosanski kanton, gdje se uočava trend rasta u odnosu na broj stanovnika.
Zapadna Hercegovina najstabilnija regija
Potpuno drugačija slika dolazi iz Zapadnohercegovačkog kantona, koji se statistički izdvaja kao najstabilnija regija u zemlji. Tamo se godišnje bilježi tek nekoliko razvoda.
Gradovi poput Širokog Brijega i Ljubuškog godinama bilježe izuzetno nizak broj razvoda, gdje na više od 100 ili 130 sklopljenih brakova dolazi tek jedan razvod. Udio razvoda procjenjuje se na oko 1,3 posto.
Sličan trend prisutan je i u drugim dijelovima Hercegovine, izuzev Mostara. U općinama poput Čapljine i Čitluka bilježe se minimalne brojke razvoda.
U pojedinim najmanjim općinama, poput Ravnoga ili Istočnog Drvara, statistički se povremeno bilježi i nula razvoda godišnje, iako je i broj sklopljenih brakova vrlo nizak.
Prvih deset godina najkritičnije
Analize pokazuju da gotovo polovina razvoda u BiH dolazi u prvih deset godina braka, a najkritičniji period je između pete i devete godine zajedničkog života.
Sociolozi i demografi navode više faktora koji utiču na regionalne razlike, uključujući tradiciju, religijski uticaj, društveni pritisak u manjim sredinama te ekonomsku i porodičnu podršku.
U urbanim sredinama veća anonimnost i individualizam često doprinose lakšem donošenju odluke o razvodu, dok u manjim sredinama snažnije društvene veze djeluju kao faktor stabilnosti.
Trendovi pokazuju da se razlike između regija i dalje zadržavaju, uz različite obrasce porodičnog života širom Bosne i Hercegovine.
