Predsjednik SNSD-a i predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik nastavio je s otvorenim sukobom s institucijama Evropske unije, iskoristivši najavljenu posjetu visoke predstavnice EU za vanjske poslove i sigurnosnu politiku Kaja Kallas Bosni i Hercegovini kako bi ponovo doveo u pitanje evropski put zemlje i uputio niz optužbi na račun Bruxellesa.
U objavi na društvenoj mreži X Dodik je poručio da dolazak Kallas ne vidi kao priliku za unapređenje odnosa između Bosne i Hercegovine i Evropske unije, već kao još jedan dokaz, kako tvrdi, neuspješne politike Bruxellesa prema BiH. Otišao je i korak dalje tvrdeći da bi evropski put Bosne i Hercegovine trebalo zaustaviti sve dok se Kaja Kallas nalazi na čelu evropske diplomatije.
Takve izjave predstavljaju nastavak dugogodišnje političke strategije kojom Dodik gotovo svaku posjetu visokih evropskih ili međunarodnih zvaničnika koristi za obračun s institucijama Evropske unije, visokim predstavnikom i međunarodnom zajednicom. Retorika kojom osporava legitimitet međunarodnih institucija postala je prepoznatljiv dio njegovog političkog djelovanja, posebno nakon što su protiv njega uvedene sankcije i pokrenuti brojni politički i pravosudni procesi.
Napadi na evropske institucije postali politički obrazac
U svojoj objavi Dodik je optužio Evropsku uniju da podržava, kako je naveo, nametanje zakona od strane stranaca i ponižavanje domaćih institucija, pri čemu je posebno prozvao šefa Delegacije EU u Bosni i Hercegovini Luigi Soreca.
Takve tvrdnje nisu nove. Posljednjih godina Dodik gotovo redovno optužuje Bruxelles da vodi politiku usmjerenu protiv Republike Srpske, dok istovremeno evropski zvaničnici naglašavaju da se njihove aktivnosti zasnivaju na zaštiti ustavnog poretka, vladavine prava i provođenju reformi koje su dio pregovaračkog procesa za članstvo u Evropskoj uniji.
Analitičari već duže vrijeme upozoravaju da se ovakvom retorikom dodatno produbljuju političke podjele u Bosni i Hercegovini te otežava dijalog između domaćih institucija i evropskih partnera.
Dodik: Dok je Kallas komesarka, zaustaviti EU put BiH
Evropski put kao predmet političkih obračuna
Posebnu pažnju izazvala je Dodikova poruka da evropski put Bosne i Hercegovine treba zaustaviti dok je Kaja Kallas na funkciji visoke predstavnice Evropske unije.
Takva izjava dolazi uprkos činjenici da je članstvo u Evropskoj uniji jedan od zvaničnih vanjskopolitičkih ciljeva Bosne i Hercegovine, potvrđen brojnim odlukama državnih institucija. Evropska komisija u svojim izvještajima godinama naglašava da napredak zavisi od provođenja reformi, jačanja institucija i poštivanja vladavine prava, a ne od političkih sukoba sa zvaničnicima Evropske unije.
Dodik, međutim, već duže vrijeme šalje poruke koje dovode u pitanje smisao evropskih integracija ukoliko one podrazumijevaju provođenje odluka međunarodnih institucija ili prihvatanje reformi koje nisu u skladu s politikom SNSD-a.
Kaja Kallas će 1. i 2. jula boraviti u Bosni i Hercegovini, gdje će se sastati s predstavnicima državnih institucija i razgovarati o nastavku evropskog puta, političkoj stabilnosti, sigurnosnoj situaciji i provođenju reformi.
Njena posjeta dolazi u periodu kada Bosna i Hercegovina prolazi kroz jednu od najdubljih političkih kriza u posljednjih nekoliko godina, obilježenu blokadama institucija, sporovima između različitih nivoa vlasti i otvorenim neslaganjima oko nadležnosti države i entiteta.
Istovremeno, Dodik nastavlja osporavati autoritet međunarodnih institucija, uključujući i visokog predstavnika, čije odluke ne priznaje.
Nastavak konfrontacije
Posljednje Dodikove izjave pokazuju da se politička konfrontacija između predsjednika Republike Srpske i institucija Evropske unije nastavlja bez naznaka smirivanja.
Dok Bruxelles insistira na reformama i poštivanju demokratskih standarda kao preduslovu za nastavak evropskih integracija, Dodik odgovara sve žešćim kritikama evropskih zvaničnika i međunarodnog prisustva u Bosni i Hercegovini.
Ostaje da se vidi hoće li Dodik i tokom predstojećih susreta evropskih zvaničnika s domaćim političkim liderima ostati pri dosadašnjoj retorici ili će ipak biti prostora za razgovor o reformama koje Bosna i Hercegovina mora provesti na putu ka Evropskoj uniji. Za sada, njegove poruke jasno pokazuju da se politički sukob između vlasti Republike Srpske i institucija EU nastavlja, bez naznaka skorog približavanja stavova.
