Evropska komisija prvi put je kroz interni dokument potvrdila da su mađarske obavještajne službe sredinom prošle decenije vodile organizovanu špijunsku operaciju iz Stalnog predstavništva Mađarske pri Evropskoj uniji u Briselu, a cilj njihovog djelovanja bili su zvaničnici evropskih institucija.
Do ovih zaključaka došlo se nakon interne istrage koju je vodio evropski povjerenik za borbu protiv prijevara Piotr Serafin, a u dokument, koji je datiran u aprilu ove godine, uvid je imao Politico.
Prema nalazima istrage, mađarske obavještajne službe između 2013. i 2016. godine rasporedile su više svojih operativaca u diplomatsku misiju pri Evropskoj uniji. Iako su njihove aktivnosti u početku bile diskretne, od 2015. godine postale su znatno intenzivnije i vidljivije unutar evropskih institucija.
Izvještaj navodi da su obavještajci koristili diplomatski status kako bi uspostavljali kontakte sa zaposlenima u Evropskoj komisiji, posebno s onima mađarskog porijekla, pokušavajući prikupiti detaljne informacije o radu Komisije i temama koje su bile od posebnog interesa za vlasti u Budimpešti.
Takav način djelovanja, prema dokumentu, prevazilazio je okvire uobičajenih diplomatskih aktivnosti i predstavljao organizovanu obavještajnu operaciju pod diplomatskim pokrićem.
Međutim, pojačane aktivnosti dovele su i do toga da postojanje mreže postane poznato među mađarskim zvaničnicima zaposlenim u evropskim institucijama. Upravo zbog toga, navodi se u izvještaju, njena efikasnost je značajno oslabila, nakon čega su aktivnosti, prema dostupnim saznanjima, obustavljene tokom 2016. godine.
Posebnu pažnju izaziva činjenica da je upravo 2015. godine mjesto ambasadora Mađarske pri Evropskoj uniji preuzeo Olivér Várhelyi, koji danas obavlja funkciju evropskog povjerenika. Njegovo ime pojavljuje se u kontekstu perioda u kojem je mreža djelovala, ali istraga nije pronašla dokaze koji bi ga povezali s obavještajnim aktivnostima.
Várhelyi je i ranije odbacivao bilo kakvu povezanost s navodnom operacijom, tvrdeći da nije imao saznanja o radu mađarskih obavještajaca niti je od njega iko tražio povjerljive informacije iz institucija Evropske unije.
Serafinova istraga također nije utvrdila odgovornost bilo kojeg drugog zvaničnika osim samih obavještajnih operativaca. U dokumentu se navodi da Evropska komisija, zbog ograničenih istražnih ovlaštenja, nije mogla preciznije utvrditi individualnu odgovornost drugih osoba koje su eventualno bile uključene ili upoznate s aktivnostima mreže.
Iako izvještaj potvrđuje postojanje špijunske operacije, Evropska komisija istovremeno naglašava da tokom istrage nisu pronađeni dokazi o ozbiljnim sigurnosnim propustima koji bi ugrozili funkcionisanje evropskih institucija ili doveli do većeg curenja povjerljivih informacija.
Objavljivanje ovih nalaza dodatno komplikuje odnose između Brisela i Budimpešte, koji su posljednjih godina opterećeni brojnim sporovima oko vladavine prava, nezavisnosti institucija i odnosa mađarske vlade prema evropskim politikama.
Slučaj istovremeno pokazuje koliko su obavještajne aktivnosti postale sastavni dio političkog nadmetanja unutar same Evropske unije, gdje se diplomatske misije sve češće nalaze pod povećanim nadzorom zbog sumnji da, osim službenih zadataka, obavljaju i aktivnosti koje zadiru u područje nacionalnih obavještajnih operacija.
