DRUGI MAJ 1992: DAN KADA JE SARAJEVO ODBRANJENO I KADA JE ODLUČENA SUDBINA BOSNE I HERCEGOVINE
Drugi maj 1992. godine ostaje upisan kao jedan od najdramatičnijih i najpresudnijih datuma u novijoj historiji Bosna i Hercegovina. Tog dana, u jeku početka Opsada Sarajeva, glavni grad Sarajevo suočio se s koordiniranim vojnim napadom čiji je cilj bio brz slom institucija i preuzimanje kontrole nad državom.
PLAN ZA ZAUZIMANJE GRADA
Napad koji su izvele jedinice Jugoslovenska narodna armija (JNA), uz podršku paravojnih formacija, bio je usmjeren na ključne tačke u centru Sarajeva. Primarni cilj bila je zgrada Predsjedništvo Bosne i Hercegovine – simbol političkog suvereniteta i funkcionalnosti države.
U ranim fazama rata, kada su odbrambene strukture tek bile u formiranju, plan agresora oslanjao se na faktor iznenađenja i vojnu nadmoć. Međutim, naišli su na otpor koji je bio daleko organizovaniji i odlučniji nego što se očekivalo.
ODBRANA U SRCU GRADA
Ključnu ulogu u odbrani odigrali su pripadnici Teritorijalne odbrane Republike BiH i snage Ministarstva unutrašnjih poslova. Uprkos slabijoj opremljenosti, branioci su uspjeli zaustaviti napredovanje oklopnih jedinica u centralnim gradskim zonama, posebno na području Skenderije.
Građani Sarajeva također su dali nemjerljiv doprinos – improvizovane barikade, logistička podrška i neposredno učešće u odbrani pokazali su da otpor nije bio samo vojni, već i općenarodni. Snimci zapaljenih tramvaja i uništenih oklopnih vozila postali su simbol tog dana – dokaz da je napredovanje agresorskih snaga zaustavljeno.
PREKRETNICA RATA
Drugi maj označio je ključni trenutak: postalo je jasno da Sarajevo neće pasti brzo. Propao je plan brzog zauzimanja glavnog grada, a time i pokušaj da se političko rukovodstvo zemlje neutralizira u ranoj fazi sukoba.
Iz današnje perspektive, mnogi analitičari ovaj napad posmatraju i kao pokušaj državnog udara – akciju vojske koja je formalno izgubila legitimitet raspadom države kojoj je pripadala.
DRAMATIČNI DOGAĐAJI NA AERODROMU
Istog dana dodatno se zakomplikovala situacija kada je predsjednik Predsjedništva RBiH, Alija Izetbegović, zarobljen na sarajevskom aerodromu od strane JNA.
Ovaj potez otvorio je novu krizu i postavio temelje za događaje koji su uslijedili već narednog dana. Tokom povlačenja jedinica JNA iz grada, u okviru dogovora o razmjeni, 3. maja 1992. u Dobrovoljačkoj ulici došlo je do oružanog incidenta u kojem je stradalo više osoba. Taj događaj i danas izaziva različita tumačenja i ostaje predmet političkih i pravnih rasprava.
SIMBOL OTPORA I OPOMENA
Danas, 34 godine kasnije, Drugi maj se obilježava kao simbol hrabrosti, odlučnosti i zajedništva. To je dan kada su građani, policija i branioci pokazali da je moguće suprotstaviti se daleko nadmoćnijem neprijatelju.
Sjećanje na ovaj datum nije samo historijski podsjetnik, već i trajna opomena. Podsjeća na cijenu slobode, ali i na važnost očuvanja mira, stabilnosti i međusobnog povjerenja u savremenoj Bosni i Hercegovini.
U konačnici, odbrana Sarajeva tog dana nije bila samo borba za jedan grad – bila je to borba za opstanak države.
