Evropski put BiH u magli: dvije i po godine bez značajnog napretka
Nakon formiranja aktuelnog saziva Savjeta ministara Bosne i Hercegovine, činilo se da zemlja ubrzano kreće ka evropskim integracijama. Na sjednici Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH u januaru 2023. godine izglasan je novi Savjet ministara sa Borjanom Krišto na čelu, što je ulivalo optimizam u javnost i međunarodne krugove.
U početku su postojala očekivanja da će BiH, nakon godina zastoja i političkih blokada, konačno početi provoditi ključne reforme i usvajati zakone potrebne za približavanje Evropskoj uniji. Međutim, fokus na evropske integracije ubrzo je zamijenjen političkim sukobima i nesuglasicama oko državnog uređenja, nadležnosti i drugih unutrašnjih pitanja.
Kulminacija ovih konflikata, uključujući presudu Miloradu Dodiku i odluke Centralne izborne komisije, dodatno je zamaglila političku klimu i zaustavila napredak u ključnim reformama. Savjet ministara, koji je u početku pokazivao potencijal da bude funkcionalniji i efikasniji od prethodnih saziva, u praksi nije ostvario značajne rezultate.
Međunarodni zvaničnici su tokom mandata više puta dolazili u Sarajevo i hvalili vlasti za obećanja o sprovođenju reformi, ali se, kako pokazuje realnost, ništa značajno nije desilo. Politička neizvjesnost dodatno je oslabljena činjenicom da ni danas nije jasno ko čini parlamentarnu većinu, a ko opoziciju.
Bosna i Hercegovina je imala povoljne međunarodne okolnosti za ubrzanje evropskog puta, uključujući iskrenu podršku Brisela, ali ta prilika nije iskorištena. Status kandidata, koji je BiH dobila u decembru 2022. godine, pružio je dodatni zamah reformama, ali političke nesuglasice oko ključnih institucija poput Suda i Visokog sudskog i tužilačkog savjeta zaustavile su dalji napredak.
Trenutno stanje ukazuje na „korak naprijed, dva nazad“ u ispunjavanju 14 ključnih prioriteta za evropski put. Prema posljednjim istraživanjima Direkcije za evropske integracije, interesovanje građana za članstvo u EU opalo je u posljednjih nekoliko godina. U slučaju raspisivanja referenduma, za ulazak BiH u Evropsku uniju glasalo bi 69,9 posto građana, dok je ranijih godina podrška dostizala i do 80,6 posto.
Regionalne razlike u stavovima građana također su značajne: podrška u Federaciji BiH iznosi 82,9 posto, u Republici Srpskoj 46,1 posto, dok u Brčko distriktu podržava EU 71,3 posto ispitanika. Pad od 1,3 procentna poena u odnosu na prošlu godinu dodatno ukazuje na rastuću skepsu prema evropskim integracijama.
Evropski put BiH, iako formalno otvoren, trenutno je zaustavljen političkim nesuglasicama, nedostatkom jasne strategije i smanjenim interesovanjem građana, čime se zemlja suočava s jednim od najtežih perioda u procesu približavanja Evropskoj uniji.
