Evropski parlament bi tokom današnje plenarne sjednice trebao razmatrati izvještaj Evropske komisije o stanju u Bosni i Hercegovini za 2025. godinu, koji je već objavljen na stranici institucije.
Dokument koji je predviđen za raspravu sadrži 78 tačaka i obuhvata oblasti vanjske politike, procesa evropskih integracija, energetike, demokratije, vladavine prava i drugih ključnih segmenata važnih za put BiH ka Evropskoj uniji.
Zanimljivo je da se već u uvodnim dijelovima izvještaja spominje promjena pristupa Sjedinjenih Američkih Država prema lideru SNSD-a Miloradu Dodiku.
Susreti sa zvaničnicima U dokumentu se navodi da je Evropski parlament registrovao Dodikovu posjetu Sjedinjenim Američkim Državama u februaru 2026. godine i njegove susrete s američkim zvaničnicima, kao i činjenicu da su pojedini zvaničnici iz Republike Srpske skinuti s američke liste sankcija. Također se ističe da su vlasti u RS angažovale strane lobističke firme te da su kroz te ugovore promovirane ideje secesionizma.
Naglašena potreba za usvajanjem evropskih zakona, ali i da Vijeće ministara mora imenovati glavnog pregovarača
U prvom dijelu izvještaja, koji se odnosi na EU integracije BiH, Evropska komisija naglašava potrebu usvajanja evropskih zakona, a najzanimljivija tačka odnosi se na imenovanje glavnog pregovarača za pristupne pregovore.
- Evropska komisija poziva Vijeće ministara da imenuje glavnog pregovarača u skladu s odlukama Ustavnog suda BiH i s poštovanjem ustavnih nadležnosti i poretka BiH - stoji u ovoj tački izvještaja.
Ovo je posebno zanimljiv dio izvještaja, budući da je u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH usvojen zakon o imenovanju glavnog pregovarača, u kojem se navodi da bi Predstavnički dom trebao imenovati osobu na ovu poziciju.
Ipak, Ustavni sud BiH je zatim poništio zakon, navodeći da nije u skladu s Ustavom BiH jer ga nije usvojio Dom naroda, a u odluci iz marta ove godine se traži da Parlamentarna skupština BiH donese rješenje ovog pitanja u roku od šest mjeseci.
U ovom dijelu izvještaja se uputila kritika Vladi RS-a zbog veza s ruskim zvaničnicima, a osuđuje se i "zapaljiva i secesionistička retorika" iz ovog entiteta.
Evropska komisija je u izvještaju također podržala rad Ureda visokog predstavnika (OHR) i podsjetila da se zatvaranje treba desiti tek nakon što se ispuni Agenda 5+2.
Provođenje odluka međunarodnih sudova najveća prepreka u sferi vladavine prava.
Vladavina prava
Drugi dio izvještaja se odnosi na demokratiju i vladavinu prava, gdje Evropska komisija naglašava potrebu da se implementiraju odluke Evropskog suda za ljudska prava, ali i Ustavnog suda BiH.
- Evropska komisija žali zbog činjenice da politički akteri u Bosni i Hercegovini još uvijek nisu usvojili neophodne ustavne i izborne reforme kako bi se svim građanima omogućilo da ostvaruju svoja politička prava na ravnopravnoj osnovi; ponavlja svoj poziv Bosni i Hercegovini da se uskladi s Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i provede relevantne presude Ustavnog suda Bosne i Hercegovine i Evropskog suda za ljudska prava kako bi se uklonili svi oblici nejednakosti i diskriminacije - navodi se u izvještaju.
Navodi se i da bi vlasti u RS-u morale poštovati odluke Ustavnog suda BiH i imenovati dvoje sudija koji nedostaju u aktuelnom sazivu ovog suda. Vladajuće strukture u RS-u već nekoliko godina ne žele imenovati sudije, što je njihova obaveza prema Ustavu BiH.
U izvještaju se naglašava i potreba da BiH izmijeni svoju ustavnu strukturu u skladu s odlukama međunarodnih sudova.
- Evropska komisija naglašava da, iako je decentralizacija kompatibilna s članstvom u Evropskoj uniji, Bosna i Hercegovina mora uskladiti svoj ustavni okvir sa standardima Evropske unije te presudama Evropskog suda za ljudska prava i Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, te osigurati efikasno funkcioniranje svojih institucija kako bi mogla u potpunosti preuzeti obaveze koje proizlaze iz članstva u EU i omogućiti da od njih imaju koristi svi građani. To uključuje veću pravnu sigurnost u raspodjeli nadležnosti, djelotvorne kapacitete na državnom nivou za koordinaciju, usvajanje, provođenje i primjenu pravne stečevine Evropske unije (acquis), kao i institucionalna rješenja sposobna spriječiti trajne blokade i zloupotrebu mehanizama veta - piše u dokumentu.
U ovom dijelu izvještaja se još ističe potreba usvajanja reformi u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, poravnjanja BiH s EU u smislu vizne politike i reforme javne administracije.
Stanje u BHRT-u izdvojeno u dijelu vezanom za slobodu medija
Naredni dio izvještaja odnosi se na osnovne slobode i stanje u medijima, a već u prvoj tački je izdvojena potreba rješenja statusa BHRT-a.
- Evropska komisija naglašava da su slobodni i pluralistički mediji temelj demokratije i izražava zabrinutost zbog kontinuiranog nedostatka finansiranja javnog emitera u Bosni i Hercegovini te poziva nadležne vlasti da provedu pravosnažne sudske presude donesene u Banjoj Luci koje se odnose na dugovanje javnog servisa RTRS prema BHRT-u. Također ponavlja svoj poziv Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine da usvoji održiv i dugoročan pravni okvir za finansiranje sva tri javna emitera u zemlji, uz stalno osiguravanje transparentnosti vlasništva nad medijima - ističe se.
Nova rješenja
Navodi se još da se trebaju donijeti nova rješenja koja bi zaštitila slobodu medija u BiH, ali i da mediji u entitetu RS često objavljuju dezinformacije koje dolaze iz Rusije.
Istaknuta je i kritika zbog čestih napada, pritiska i prijetnji novinarima u BiH, ali i aktivistima i članovima manjina u našoj zemlji.
U ovom dijelu dokumenta se traži i bolja primjena Istanbulske konvencije o zaštiti žena žrtava nasilja, naglašavajući loše stanje u zaštiti žrtava nasilja i veliki broj femicida.
Posebno su naglasili da BiH treba bolje čuvati svoje granice i upravljati migracijama, ali i da bi vlasti u BiH zajedno s institucijama EU morale pronaći rješenje za vozače iz naše zemlje, čiji problemi su izazvali mnogo pažnje i nekoliko protesta unutar BiH.
U dijelu o dobrosusjednskim odnosima i pomirenju izdvojeni koncert Thompsona, četnički pokret, ali i Dragan Mioković
Naredni dio izvještaja se odnosi na dobrosusjedske odnose i pomirenje, gdje Evropska komisija naglašava dobru ulogu Bosne i Hercegovine u poboljšanju odnosa sa susjednim državama.
BiH je, prema izvještaju, imala aktivnu ulogu u regionalnoj saradnji, ali i shvatila da su dobrosusjedski odnosi ključni za EU integracije.
Ipak, najzanimljivija tačka odnosi se na negativni dio izvještaja, a u kojem se navode pojedini primjeri koji su prijetnja procesima pomirenja.
Posebno je izdvojeno nekoliko incidenata i pojava, među kojima se našla i izjava bivšeg predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamenta FBiH Dragana Miokovića.
- Evropska komisija odbacuje sve narative koji iskorištavaju etničke tenzije, promoviraju historijski revizionizam, negiranje genocida i veličanje ratnih zločinaca, kao i svako javno veličanje fašizma, nacionalsocijalizma i komunizma, uključujući uzvikivanje ustaškog pozdrava 'Za dom spremni' na koncertu Marka Perkovića Thompsona u Širokom Brijegu, isticanje četničkih simbola na skupu Ravnogorskog pokreta u Višegradu, te izjave smijenjenog predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamenta Federacije BiH Dragana Miokovića kojima se opravdavaju zločini koje je počinio jugoslavenski komunistički režim nakon Drugog svjetskog rata - navodi se u izvještaju.
Na spomenutom koncertu Thompsona se, podsjetimo, našao i Marin Vukoja, sudija Ustavnog suda BiH.
U izvještaju se odbacuje i ideja "srpskog sveta", koju promovišu pojedini političari iz RS-a i Srbije.
- Evropska komisija izražava ozbiljnu zabrinutost zbog političkih koncepata i narativa koji se promoviraju u regionu, a zagovaraju prekogranično ujedinjenje ili koordinaciju na osnovu etničkog identiteta, uključujući takozvani 'srpski svet', koji podrivaju suverenitet i teritorijalni integritet susjednih država te nose rizik destabilizacije regiona. Pozivamo Srbiju i sve zemlje regiona da se konstruktivno posvete očuvanju stabilnosti i teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine te da aktivno podrže evropski put Bosne i Hercegovine - navodi se.
Na kraju ovog dijela se još ističe da BiH treba tražiti objavu dokumenata iz arhiva obavještajnih službi iz doba bivše Jugoslavije, kao i da se treba usvojiti revidirana strategija za istragu ratnih zločina uz kooperaciju zemalja u regiji.
Ostatak dokumenta odnosi se na socio-ekonomske i energetske sektore, gdje se naglašava usvajanje Reformske agende i ulazak u program Plana rasta, ali i kritikuje nedostatak aktivnosti na ispunjenju uslova za dobijanje novca.
Sektor energetike
Jedna posebno zanimljiva tačka, u sektoru energetike, odnosi se na plinsku infrastrukturu.
- Evropska komisija poziva Bosnu i Hercegovinu i njene entitete da iskoriste nisku ovisnost zemlje o prirodnom gasu kako bi izvršili tranziciju prema dekarboniziranom energetskom sistemu te izbjegli stvaranje neiskoristivih i ekonomski neodrživih investicija kroz velika ulaganja u novu gasnu infrastrukturu. Istovremeno, poziva na diversifikaciju izvora snabdijevanja gasom, putem povezivanja s državama članicama Evropske unije kako bi se smanjila ovisnost o ruskim fosilnim gorivima - istakli su u izvještaju.
Na kraju izvještaja se još navodi da bi BiH trebala raditi više na tranziciji na "zelenu ekonomiju" te na regionalnom povezivanju kroz investicije EU u transport.
