Félicien Kabuga, jedan od najpoznatijih optuženih u predmetima koji se odnose na genocid u Ruandi 1994. godine, preminuo je u pritvoru Mehanizma Ujedinjenih nacija u Hagu u 91. godini života, saopćio je sud UN-a.
Prema zvaničnom saopćenju, Kabuga je preminuo dok se nalazio u pritvorskoj jedinici u Nizozemskoj, gdje je godinama čekao nastavak sudskog postupka pred međunarodnim pravosudnim tijelom. Detalji o uzroku smrti nisu objavljeni, a sud je naložio provođenje interne istrage o okolnostima njegovog preminuća.
Predsjednica Mehanizma, sutkinja Graciela Gatti Santana, pozvala se na svoja ovlaštenja prema Statutu i Pravilniku o pritvoru te je naredila detaljno ispitivanje svih okolnosti smrti. Za provođenje istrage imenovan je sudija Alphons Orie.
Jedan od ključnih optuženih za genocid u Ruandi
Kabuga je bio optužen kao jedna od centralnih figura povezanih s organizacijom i finansiranjem struktura koje su učestvovale u genocidu nad Tutsi populacijom u Ruandi 1994. godine, jednom od najtežih zločina u modernoj historiji.
Prema optužnici Međunarodnog krivičnog suda za Ruandu (MKSR), Kabuga se teretio za genocid i saučesništvo u genocidu, direktno i javno podsticanje na izvršenje genocida, kao i zločine protiv čovječnosti, uključujući progon, istrebljenje i ubistva.
Sud je tvrdio da je Kabuga, kao utjecajni biznismen i politički povezana figura u Ruandi u vrijeme sukoba, imao ključnu ulogu u finansiranju i podršci radikalnim strukturama koje su učestvovale u nasilju.
Višegodišnje bjekstvo i hapšenje u Evropi
Međunarodni krivični sud za Ruandu izdao je nalog za njegovo hapšenje još 2013. godine, ali je Kabuga godinama uspjevao izbjeći pravdu.
Nakon dugog perioda skrivanja, uhapšen je 16. maja 2020. godine u Francuskoj, u operaciji koja je okončala jedno od najdužih bjegova u vezi s optužbama za genocid. Nakon hapšenja, prebačen je u pritvorsku jedinicu u Hagu, gdje je kasnije i započeo sudski proces.
Suđenje mu je formalno počelo u septembru 2022. godine, ali je ubrzo suočeno s ozbiljnim zdravstvenim komplikacijama koje su uticale na njegovu sposobnost da učestvuje u postupku.
Prekid suđenja zbog zdravstvenog stanja
Tokom 2023. godine, sudsko vijeće je donijelo odluku o neodređenoj obustavi postupka, nakon što je Kabuga proglašen raspravno nesposobnim zbog pogoršanog zdravstvenog stanja.
Od tada je ostao u pritvoru Mehanizma UN-a, uz razmatranje mogućnosti njegovog privremenog premještaja u treću zemlju koja bi ga prihvatila, što se na kraju nije realizovalo.
U trenutku smrti, postupak protiv njega formalno nije bio okončan pravosnažnom presudom, što ovaj slučaj ostavlja bez sudskog epiloga uprkos decenijama potrage i međunarodnog procesa.
Slučaj koji ostaje bez pravosudnog završetka
Smrt Féliciena Kabuge u pritvoru zatvara jedno od najdužih poglavlja u potragama za osumnjičenima za genocid u Ruandi, ali istovremeno ostavlja otvoreno pitanje pravde u njegovom slučaju.
Iako je međunarodni pravosudni sistem uspio da ga locira i privede nakon više od dvije decenije bijega, do konačne presude nikada nije došlo, što dodatno naglašava složenost i sporost međunarodnih krivičnih procesa u slučajevima najtežih zločina.
Kabugin slučaj tako ostaje simbol i pravne upornosti i institucionalnih ograničenja međunarodne pravde, koja u pojedinim situacijama ne uspijeva doći do konačnog sudskog epiloga.
