Pitanje komunalne čistoće i kvaliteta javnih usluga već godinama predstavlja jednu od najčešćih tema među građanima Sarajeva. Iako nadležne institucije ističu određene pomake u radu komunalnih preduzeća i najavljuju velike infrastrukturne projekte, značajan broj stanovnika glavnog grada Bosne i Hercegovine i dalje smatra da stanje na terenu nije zadovoljavajuće.
Pretrpani kontejneri, nepropisno odlaganje otpada, divlje deponije, zapuštene zelene površine i nedovoljno redovno održavanje pojedinih naselja samo su dio problema na koje građani svakodnevno ukazuju. Upravo zbog toga očekivanja javnosti usmjerena su prema efikasnijem radu komunalnih službi i konkretnim rezultatima koji bi trebali unaprijediti kvalitet života u Kantonu Sarajevo.
Digitalizacija komunalnog sistema kao jedan od ključnih projekata
U narednom periodu fokus će biti stavljen na digitalizaciju komunalnog sektora, što bi trebalo predstavljati jednu od najvećih reformi u ovoj oblasti u posljednjih nekoliko godina.
Planirano je uvođenje savremenog sistema videonadzora na lokacijama kontejnera i poznatim tačkama na kojima se formiraju ilegalne deponije. Predviđena je instalacija kamera, senzora i drugih identifikacionih sistema koji će omogućiti praćenje rada komunalnih službi u realnom vremenu, bolju kontrolu infrastrukture te efikasnije reagovanje na probleme na terenu.
Cilj projekta je stvaranje modernog sistema upravljanja otpadom koji bi omogućio brže otkrivanje nepravilnosti, preciznije planiranje komunalnih aktivnosti i unapređenje kvaliteta usluga koje građani svakodnevno koriste.
Finansijska sredstva za realizaciju ovog projekta već su predviđena u budžetu Kantona Sarajevo, a očekuje se da će digitalni alati u narednim godinama postati sastavni dio rada svih ključnih komunalnih preduzeća.
Novi koncept uređenja lokacija za kontejnere
Jedan od problema koji godinama opterećuje Sarajevo jeste neadekvatno postavljanje kontejnera za odlaganje otpada.
Veliki broj njih nalazi se na lokacijama koje nisu planski uređene, zbog čega su često smješteni na zelenim površinama, parking prostorima, trotoarima ili čak uz saobraćajnice. Takvo stanje ne samo da narušava izgled grada nego često otežava svakodnevno funkcionisanje građana.
Zbog toga je pripremljen projekat izgradnje takozvanih zelenih niša i zelenih otoka, posebno uređenih prostora za kontejnere koji bi trebali unaprijediti organizaciju sistema prikupljanja otpada i estetski izgled urbanih sredina.
Za realizaciju ovog projekta neophodna je saradnja kantonalnih institucija, lokalnih zajednica i komunalnih preduzeća. Već su pokrenute aktivnosti na definisanju konkretnih lokacija u više sarajevskih općina, nakon čega bi trebala uslijediti izgradnja prve generacije novih punktova za odlaganje otpada.
Istovremeno je osigurano finansiranje za nabavku 1.400 novih kontejnera koji bi trebali zamijeniti dotrajalu opremu i povećati kapacitete sistema.
Stabilizacija poslovanja komunalnog preduzeća
Paralelno s infrastrukturnim projektima, evidentni su i određeni pomaci u finansijskom poslovanju komunalnog sektora.
Prema dostupnim podacima, gubitak jednog od ključnih komunalnih preduzeća smanjen je sa više od 3,1 milion KM tokom 2024. godine na manje od 700.000 KM u 2025. godini, što predstavlja značajno poboljšanje finansijske slike.
Uz finansijsku konsolidaciju, priprema se i nabavka nove mehanizacije koja bi trebala unaprijediti svakodnevne aktivnosti čišćenja grada, odvoza otpada i održavanja javnih površina.
Planirana je i rekonstrukcija javnih garaža, dok bi izmjene zakonskih propisa u oblasti komunalne čistoće trebale omogućiti pravedniji i efikasniji sistem naplate usluga.
Projekti vrijedni oko 15 miliona eura
U pripremi se nalazi šest velikih projekata ukupne vrijednosti približno 15 miliona eura koji bi trebali dugoročno promijeniti način upravljanja otpadom u Kantonu Sarajevo.
Među najvažnijim projektima su uspostavljanje sistema odvojenog prikupljanja otpada, zatvaranje neaktivnih ploha Regionalne deponije Smiljevići, izgradnja sistema za tretman procjednih voda, razvoj posebnih sistema za prikupljanje specifičnih kategorija otpada, organizovano zbrinjavanje biootpada te iskorištavanje deponijskog plina za proizvodnju energije.
Poseban značaj ima i planirana rekonstrukcija postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda na deponiji Smiljevići, za šta su već osigurana sredstva za izradu potrebnih studija i projektne dokumentacije.
Stručnjaci godinama upozoravaju da bez modernizacije deponije i uspostavljanja savremenih sistema upravljanja otpadom Sarajevo neće moći dugoročno riješiti problem sve većih količina komunalnog otpada.
Divlje deponije i dalje veliki izazov
Iako je tokom prošle godine zabilježen značajan broj akcija uklanjanja otpada, problem divljih deponija i dalje ostaje jedan od najvećih izazova.
Tokom 2025. godine uklonjen je otpad sa čak 3.925 lokacija širom Kantona Sarajevo, što predstavlja prosjek od više od 327 očišćenih lokacija mjesečno.
Ukupno je prikupljeno i deponovano više od 22.000 tona nepropisno odloženog otpada, odnosno prosječno oko 1.840 tona svakog mjeseca.
Ovi podaci pokazuju da se grad i dalje suočava sa ozbiljnim problemom neodgovornog odlaganja otpada, zbog čega će jačanje nadzora i primjena novih tehnologija imati ključnu ulogu u narednom periodu.
Spalionica otpada među najvećim infrastrukturnim projektima
Jedan od najambicioznijih projekata u oblasti zaštite okoliša jeste izgradnja moderne spalionice otpada.
Vrijednost projekta procjenjuje se na približno 50 miliona eura, a cilj je da postrojenje postane sastavni dio budućeg sistema daljinskog grijanja.
U toku su izmjene strateških i planskih dokumenata koji će omogućiti nastavak pripreme projekta, nakon čega slijede izrada prostorno-planske dokumentacije, okolišnih dozvola i glavnih projekata.
Paralelno s tim vode se razgovori o mogućim modelima finansiranja, uključujući kreditne aranžmane međunarodnih finansijskih institucija, partnerstva sa domaćim kompanijama te mogućnost dodjele koncesije zainteresovanim investitorima.
Nadležne institucije procjenjuju da se projekat trenutno nalazi u srednjoj fazi pripreme, što predstavlja značajan napredak u odnosu na prethodne godine kada su aktivnosti uglavnom bile ograničene na idejna rješenja.
Više od osam miliona KM naplaćenih dugovanja
Važan segment stabilizacije komunalnog sektora predstavlja i povećanje naplate dugovanja za pružene usluge.
Tokom protekle godine komunalna preduzeća uspjela su putem sudskih postupaka i drugih mehanizama naplatiti više od osam miliona konvertibilnih maraka potraživanja od fizičkih i pravnih lica.
Istovremeno je smanjen i broj sudskih predmeta koji se odnose na komunalna dugovanja, što bi u narednom periodu trebalo dodatno rasteretiti pravosudni sistem i unaprijediti finansijsku stabilnost javnih preduzeća.
Očekivanja građana ostaju visoka
Uprkos najavljenim projektima, digitalizaciji i značajnim ulaganjima, konačnu ocjenu uspješnosti komunalnih reformi dat će građani Sarajeva.
Dok institucije govore o investicijama vrijednim desetine miliona eura, stanovnici glavnog grada prvenstveno očekuju vidljive rezultate na ulicama — čistije javne površine, manje divljih deponija, urednije zelene površine i efikasnije komunalne usluge.
Ukoliko najavljeni projekti budu realizovani u planiranim rokovima, Sarajevo bi u narednih nekoliko godina moglo dobiti moderniji i funkcionalniji komunalni sistem. Međutim, građani će stvarni napredak mjeriti jednostavnim kriterijem: koliko je njihov grad čistiji, uređeniji i ugodniji za život.
