Univerzitet u Sarajevu ostvario je značajan međunarodni uspjeh preuzevši ulogu glavnog koordinatora prestižnog projekta STECCI (Stone monument Ensembles and the Climate Change Impact), čime je prvi put postao nosilac jednog projekta iz programa Horizon Europe.
Ovim iskorakom UNSA se svrstava među vodeće evropske institucije u oblasti istraživanja i inovacija, potvrđujući svoju naučnu snagu i administrativnu sposobnost da upravlja složenim međunarodnim konzorcijima. Projekt vodi tim sa Prirodno-matematičkog fakulteta, uz aktivno učešće Filozofskog fakulteta i Akademije likovnih umjetnosti u Sarajevu.
STECCI je posvećen zaštiti kulturne baštine, s posebnim fokusom na srednjovjekovne kamene nadgrobne spomenike – stećke. Cilj projekta je razviti savremene i održive metode očuvanja kamena od negativnih utjecaja klimatskih promjena, zagađenja i prirodnih nepogoda, koristeći interdisciplinarni pristup koji spaja nauku o materijalima, arheologiju i konzervatorsku praksu.
Od početka implementacije 2023. godine ostvareni su značajni rezultati. Organizovane su međunarodne radionice „Social Lab“ u Sarajevu, Splitu i Podgorici, provedena su 3D skeniranja i digitalizacija odabranih spomenika, te započet razvoj edukativnih i digitalnih alata. Instalirani su senzori za praćenje vremenskih utjecaja na više nekropola u Bosni i Hercegovini, uključujući Kopošiće kod Ilijaša, Radimlju kod Stoca i lokalitete na Blidinju, Kupresu i Olovu.
Procjene stanja spomenika već su izvršene, a fokus je stavljen i na proučavanje biodegradacije i drugih prijetnji koje ugrožavaju očuvanje stećaka. Vrhunac dosadašnjeg rada bila je organizacija prve međunarodne STECCI konferencije u Beču, na kojoj su predstavljeni prvi naučni rezultati o utjecaju klime na krečnjak.
U narednoj fazi projekta naglasak će biti na praktičnoj primjeni razvijenih rješenja na terenu, uključujući konzervatorske radove koristeći ekološki prihvatljive materijale, uspostavljanje otvorenog repozitorija podataka za globalnu naučnu zajednicu, te izradu preporuka i akcionih planova za vlade i institucije zadužene za zaštitu kulturnog naslijeđa.
Projekt će rezultirati i inovativnim promotivnim sadržajima – dokumentarcima, virtualnim turama i edukativnom video igrom za djecu, kroz koju će učiti o stećcima i utjecaju klimatskih promjena na kulturnu baštinu.
U projektu učestvuju brojne ugledne institucije iz Evrope, među kojima su Heritage Malta, Universität für angewandte Kunst Wien, Rathgen Forschungslabor iz Njemačke, Univerzitet u Novom Sadu, Univerzitet u Splitu i Institut Mines-Télécom iz Francuske.
Predstavnici UNSA ističu da ovaj projekat predstavlja prelomni trenutak u međunarodnoj afirmaciji Univerziteta u Sarajevu, koji se ovim potezom iz uloge partnera pozicionirao među ključne evropske lidere u naučnim istraživanjima.
