Sporni spomenik četničkom komandantu u Gornjem Zaostru izazvao buru reakcija i sukobe
U Gornjem Zaostru nedavno je otkriven spomenik Pavlu Đurišiću, kontroverznom četničkom komandantu iz Drugog svjetskog rata, što je izazvalo brojne osude i nasilne incidente. Na otkrivanju spomenika prisustvovao je i Vladimir Janković, za koga postoje tvrdnje da je član Zemunskog klana i saradnik srbijanskih bezbjednosnih službi. Njegovo prisustvo dodatno je podgrijalo tenzije, dok se iz Eparhije budimljansko-nikšićke nije dobio odgovor o njegovoj ulozi na skupu niti je li prisustvovao na poziv crkve.
Spomenik je postavljen u petak, a otkriven sljedećeg dana uz prisustvo mitropolita budimljansko-nikšićkog Metodija, koji je na liturgiji izrazio oštre kritike na račun državnih vlasti i poručio da spomenik neće biti uklonjen. Nakon što su mještani uklonili spomenik, inspekcija je, uz asistenciju policije, srušila i postament spomenika, a sama statua je navodno prebačena u obližnju crkvu.
Policija je zbog podizanja spomenika uhapsila Vujadina Dobrašinovića i podnijela krivičnu prijavu za povredu i nedozvoljeno postavljanje spomen-obilježja, iako je navodno riječ o njegovom privatnom zemljištu.
Vladimir Janković, ranije poznat kao Ćorac, poznat je po brojnim vezama sa srbijanskim sigurnosnim strukturama i kriminalnim krugovima. Prema dostupnim informacijama, bio je saradnik Vojnobezbjednosne agencije Srbije i Bezbjednosno-informativne agencije. Bio je i ranjen u sukobu u Budvi 2007. godine, a navodno je obučavao i pripadnike ruske plaćeničke grupe Vagner u Angoli. Na društvenim mrežama objavljuje fotografije sa pravoslavnim sveštenicima i poznatim ličnostima iz regije.
Napadi na novinare koji su izvještavali sa događaja u Gornjem Zaostru bili su posebno brutalni. Fotograf “Pobjede” i novinari sa terena doživjeli su fizičko i psihičko zlostavljanje pred očima policije, koja nije adekvatno reagovala. Ovaj incident naišao je na oštru osudu političkih zvaničnika, nevladinih organizacija i međunarodnih predstavništava, koji su naglasili da je riječ o ozbiljnom napadu na slobodu medija i pravo javnosti na informisanje.
Mitropolit Metodije je uoči otkrivanja spomenika pozivao na otpor državnim institucijama, poručujući da se ne boje “sile njihove” i kritikujući političku elitu. Njegove riječi, kao i cijeli događaj, tumačeni su kao podsticanje nacionalne i vjerske netrpeljivosti, zbog čega se vodi rasprava o mogućim krivičnim prijavama za izazivanje mržnje.
Pavle Đurišić, poznat kao jedan od glavnih četničkih komandanata u Crnoj Gori tokom Drugog svjetskog rata, bio je kontroverzna ličnost zbog saradnje sa italijanskim i njemačkim okupatorima i višestrukih masakara nad civilnim stanovništvom. Njegov spomenik u Gornjem Zaostru prvi put je postavljen 2002. godine, ali je ubrzo uklonjen, a slična inicijativa za njegovo podizanje nastavljena je i u posljednjih nekoliko godina, uz snažnu podršku određenih političkih krugova.
Centar za demokratsku tranziciju pozdravlja aktivnosti na uklanjanju nezakonito postavljenih spomenika, naglašavajući potrebu za dosljednošću i neselektivnim pristupom u rješavanju ovih pitanja. Istovremeno, ministarstvo kulture i medija najavljuje pojačanu kontrolu i uklanjanje spomenika koji narušavaju zakonske i društvene norme.
Sporni događaji u Gornjem Zaostru još jednom su pokazali duboke podjele u crnogorskom društvu, ali i složen odnos prema prošlosti, nacionalnim simbolima i slobodi medija. Incidenti i reakcije na njih dodatno produbljuju tenzije i otvaraju pitanja o pravnom i društvenom okviru u kojem se takvi događaji odvijaju.
