Kriminalne mreže sa Zapadnog Balkana bez posrednika do kokaina i heroina: Evropa upozorava na novu fazu širenja mafije
Kriminalne organizacije sa Zapadnog Balkana uspostavile su direktno operativno prisustvo u zemljama proizvođačima droge, čime su značajno povećale količine kokaina, heroina i kanabisa koje stižu na evropsko tržište. To se navodi u najnovijoj evropskoj procjeni rizika za period 2026/27, koja upozorava na sve snažnije povezivanje organizovanog kriminala, krijumčarenja migranata i ilegalne trgovine oružjem.
Prema analizi, kriminalne grupe iz regije posljednjih godina proširile su svoj uticaj eliminirajući posrednike u lancima nabavke i uspostavljajući direktne veze sa zemljama proizvođačima narkotika. Time su povećale količine droge koje završavaju na tržištu Evropske unije, ali i vlastitu finansijsku moć i operativne kapacitete.
Zapadni Balkan i dalje ostaje jedno od ključnih tranzitnih područja za krijumčarenje kokaina iz Latinske Amerike, heroina koji preko Centralne Azije stiže iz Afganistana, te kanabisa. Istovremeno, nekoliko država regiona i dalje se ubraja među najveće proizvođače kanabisa u Evropi.
Posebnu zabrinutost izaziva činjenica da kriminalne mreže sve češće zloupotrebljavaju legalne sisteme uzgoja medicinskog kanabisa kako bi dio proizvodnje preusmjerile na ilegalno tržište Evropske unije.
Analiza upozorava da organizovane kriminalne grupe sa Zapadnog Balkana, zapadnog Mediterana i istočnih granica Evropske unije kontinuirano unapređuju svoje metode rada, šire međunarodne veze i povećavaju sposobnost izbjegavanja policijskih i graničnih kontrola. Takav razvoj događaja predstavlja rastući sigurnosni izazov za evropske institucije zadužene za zaštitu granica.
Sve izraženija je i povezanost kriminalnih mreža sa krijumčarenjem migranata. Osim organizovanja ilegalnih prelazaka granice, ove grupe koriste nasilje, otmice i zastrašivanje kako bi zadržale kontrolu nad migrantskim rutama.
Istovremeno raste i ilegalna trgovina vatrenim oružjem. Posebno se ističe šverc oružja za ispaljivanje manevarske municije koje se prepravlja u bojevo, a koje najčešće dolazi iz Turske i zemalja Zapadnog Balkana. Takvo oružje sve češće završava u rukama krijumčarskih mreža i koristi se u obračunima sa rivalskim grupama, protiv migranata, ali i prilikom sukoba s policijskim snagama.
U procjeni se navodi da su incidenti u kojima naoružani krijumčari napadaju migrante, suparničke kriminalne organizacije i pripadnike sigurnosnih službi postali znatno učestaliji, uz očekivanje da će se taj trend nastaviti i u narednom periodu.
Zbog toga se kao prioriteti izdvajaju jačanje zaštite granica, bolja koordinacija sigurnosnih institucija i razvoj kapaciteta za brzo reagovanje na prekogranične prijetnje.
Zapadnobalkanska ruta ostaje ključni pravac
Migracijska kretanja na Zapadnom Balkanu i dalje će u velikoj mjeri zavisiti od razvoja situacije na istočnom Mediteranu. Očekuje se nastavak zloupotrebe bezviznog režima za ulazak u zemlje regiona, posebno od strane državljana Turske, Kine i Rusije, kao i nosilaca jordanskih pasoša palestinskog porijekla.
Procjenjuje se da će ukupni migrantski pritisak biti djelimično ublažen policijskim akcijama, sezonskim faktorima, ali i odvraćajućim efektom nasilja i otmica koje provode krijumčarske mreže.
Zapadnobalkanska ruta ostaje jedan od glavnih tranzitnih koridora prema Evropskoj uniji. Migranti koji dolaze iz Grčke ili u region stižu zračnim putem nastavljaju put prema Hrvatskoj, Sloveniji i sjevernoj Italiji.
Sigurnosna procjena za narednih godinu dana ukazuje da će jugoistočne granice Evropske unije karakterisati složeno okruženje obilježeno oružanim sukobima, regionalnom nestabilnošću, razvojem novih migrantskih koridora, rastom prekograničnog kriminala i djelovanjem naoružanih krijumčarskih mreža.
Kao jedan od ključnih faktora koji bi mogao uticati na migracijsku i sigurnosnu situaciju navodi se i sukob između Sjedinjenih Američkih Država i Izraela s jedne strane i Irana s druge. Procjenjuje se da je najizgledniji scenario zadržavanje postojećeg stanja uz ograničen uticaj na migracione tokove.
Međutim, upozorava se da bi eventualni raspad državnih institucija ili izbijanje građanskog rata u Iranu mogao izazvati masovno raseljavanje stanovništva i proizvesti ozbiljne posljedice po sigurnost i vanjske granice Evropske unije.
