Početkom juna u Sarajevo stiže visoka delegacija Evropske unije, predvođena evropskom komesarkom za proširenje Martom Kos, zajedno s ministrom za Evropu Njemačke Güntherom Krichbaumom i ministrom za Evropu Francuske Benjaminom Haddadom.
Prema diplomatskim izvorima iz Brisela, posjeta dolazi u ključnom političkom trenutku za Bosnu i Hercegovinu, neposredno uoči sjednice Vijeća za implementaciju mira (PIC), na kojoj bi trebalo biti razmatrano pitanje novog visokog predstavnika u BiH.
Fokus na evropski put i reforme
Tokom razgovora u Sarajevu očekuje se da će centralna tema biti evropski put Bosne i Hercegovine, s posebnim naglaskom na provedbu reformi i implementaciju Plana rasta Evropske unije za Zapadni Balkan.
BiH je već izgubila mogućnost povlačenja oko 108 miliona eura iz početnog paketa Plana rasta zbog zastoja u ispunjavanju preuzetih obaveza, a u evropskim institucijama se upozorava da bi daljnje kašnjenje u reformama moglo dovesti do dodatnog smanjenja dostupnih sredstava.
Politički trenutak i pitanje OHR-a
Posjeta evropskih zvaničnika dolazi uoči važnog sastanka PIC-a u Sarajevu, zakazanog za 3. i 4. juni, na kojem bi trebala biti donesena odluka o novom visokom predstavniku u Bosni i Hercegovini.
Ovaj proces se odvija u periodu pojačanih političkih konsultacija unutar Evropske unije i sa međunarodnim partnerima o budućem mandatu Ureda visokog predstavnika (OHR), uključujući i opseg njegovih ovlasti.
U fokusu rasprava nalazi se i šire pitanje buduće uloge OHR-a, odnosno da li bi njegova funkcija trebala ostati izvršno snažna, ili postepeno evoluirati u više koordinacijsku i simboličku ulogu.
Razlike između EU i SAD
Prema dostupnim informacijama iz diplomatskih krugova, postoje određene razlike u pristupima između Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država.
Dok dio američke administracije zagovara postepeno smanjenje izvršnih ovlasti visokog predstavnika, u Evropskoj uniji prevladava stav da za takav potez još nisu stvoreni politički uslovi te da bi prerano slabljenje OHR-a moglo dovesti do novih institucionalnih blokada u BiH.
Ove razlike reflektuju se i na proces izbora novog visokog predstavnika, kao i na definisanje njegovog mandata.
Intenzivne diplomatske konsultacije
U okviru PIC-a i evropskih institucija vode se intenzivni razgovori o profilu budućeg visokog predstavnika, kao i o njegovim ovlastima. Paralelno se odvijaju i konsultacije među državama članicama EU s ciljem postizanja zajedničkog stava.
Njemačka, Francuska i Velika Britanija, prema dostupnim informacijama, imaju usklađeniji pristup ovom pitanju, koji će biti dodatno artikulisan tokom predstojeće posjete Sarajevu.
Oprezan optimizam u diplomatskim krugovima
U diplomatskim krugovima u Briselu postoji oprezni optimizam da bi se između Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država mogao postići okvirni kompromis o budućem mandatu OHR-a.
Ipak, još uvijek nije postignut dogovor o konačnom kandidatu za novog visokog predstavnika, niti o tome da li bi jedinstveni prijedlog mogao biti italijanski diplomata Antonio Zanardi Landi, koji se u pojedinim krugovima spominje kao mogući kandidat.
Uprkos otvorenim pitanjima, naredna sedmica u Sarajevu mogla bi biti ključna za daljnji smjer evropske politike prema Bosni i Hercegovini, ali i za budućnost međunarodnog nadzora u zemlji.
