Iako je FIFA za Svjetsko prvenstvo 2026. godine značajno povećala ukupni nagradni fond i finansijska sredstva za učesnike, vodeći evropski fudbalski savezi i dalje upozoravaju da će turnir za njih završiti u minusu. Paradoks modernog fudbala ogleda se u činjenici da veći novčani iznosi ne znače nužno i veću finansijsku isplativost za nacionalne federacije.
Prema novim podacima, FIFA je uvećala ukupni budžet za oko 15 posto, na približno 871 milion dolara, što uključuje i povećanje osnovnih isplata svim učesnicima. Svaka od 48 reprezentacija sada ima garantovani minimalni iznos od 12,5 miliona dolara, što je povećanje u odnosu na prethodni ciklus.
Međutim, struktura raspodjele sredstava ostala je uglavnom nepromijenjena. Dodatni finansijski podsticaji ne zavise primarno od sportskog uspjeha, već se dijele u obliku subvencija za logistiku, smještaj i organizacione troškove.
Raste fond, ali raste i trošak
Glavni organizator turnira, nogometni savez Sjedinjenih Američkih Država (US Soccer), očekuje operativni gubitak, ali ga ublažava poseban sporazum o podjeli prihoda od prodaje ulaznica s FIFA-om. Taj aranžman bi američkoj strani mogao donijeti oko 100 miliona dolara, dok će određene koristi imati i Kanada i Meksiko kao suorganizatori.
Za većinu evropskih saveza takav model ne postoji. Iz izvora bliskih nekoliko velikih nacionalnih federacija navodi se da će ukupni troškovi priprema, putovanja i boravka na turniru i dalje premašivati prihode od FIFA isplata.
Sukob oko modela raspodjele
UEFA je uoči odluke FIFA-e intenzivno lobirala za promjenu sistema raspodjele sredstava, tražeći model koji bi više nagrađivao sportski uspjeh. Umjesto toga, FIFA je zadržala princip ravnomjerne distribucije dodatnih sredstava, bez direktnog vezivanja za rezultat.
Dodatne isplate po fazama takmičenja sada iznose:
- šesnaestina finala: +2 miliona dolara
- osmina finala: +4 miliona dolara
- četvrtfinale: +4 miliona dolara
- četvrto mjesto: +8 miliona dolara
- treće mjesto: +10 miliona dolara
- drugoplasirani: +14 miliona dolara
- prvak: +31 milion dolara
Iako ove cifre izgledaju visoko, one u praksi često ne pokrivaju ukupne operativne troškove velikih reprezentacija.
Zašto najveći savezi gube najviše
Najveći evropski savezi poput Engleske, Francuske i Njemačke suočavaju se s paradoksom: što dalje doguraju na turniru, to su njihovi ukupni troškovi veći. Razlog leži u kompleksnoj strukturi organizacije, visokim troškovima putovanja između udaljenih američkih gradova, kao i različitim poreznim i administrativnim obavezama.
Dodatni teret predstavljaju i bonusi igračima, koji se često ugovaraju kao procentualni udio od FIFA nagrada, što značajno smanjuje neto dobit saveza.
Velike reprezentacije također putuju sa znatno širim stručnim štabovima i logističkim timovima nego što FIFA subvencionira. Ograničenje od 50 osoba u okviru FIFA dnevnice ne pokriva puni obim delegacija, što stvara dodatne troškove koji padaju na teret nacionalnih federacija.
Moderni fudbal kao skupi projekat
Svjetsko prvenstvo, iako finansijski sve izdašnije, postaje sve skuplji projekat za učesnike. Povećanje nagradnog fonda FIFA-e ne prati proporcionalno rast troškova organizacije i učešća, što dovodi do situacije u kojoj čak i uspješni nastupi ne garantuju finansijsku dobit.
U takvom sistemu, fudbalski savezi sve češće posmatraju Mundijal ne kao izvor prihoda, nego kao strateški sportski i reputacioni projekat, čija se vrijednost ne mjeri samo kroz bilanse, već i kroz dugoročni uticaj na razvoj reprezentativnog fudbala.
