U ponedjeljak, 16. februara, u entitetu Republika Srpska (RS) obilježen je neradni dan povodom Sretenja, koji je Vlada RS označila kao Dan državnosti entiteta, ujedno povezan s državnim praznikom Srbije. Odluka da se ovaj datum formalno obilježi u entitetu unutar međunarodno priznate Bosne i Hercegovine izazvala je brojne reakcije političkih analitičara, pravnika i dijela javnosti, koji ističu da se radi o potezu sa značajnim političkim i ustavnim implikacijama.
Sretenje, odnosno 15. februar, u Srbiji se slavi kao Dan državnosti, povodom godišnjice Prvog srpskog ustanka i donošenja prvih modernih državnih institucija. I dok se u Srbiji radi o nacionalnom prazniku s dubokom historijskom i simboličkom težinom, njegovo institucionalno uvođenje u kalendar RS-a izaziva pitanja: može li jedan entitet, koji nije država, službeno obilježavati praznik druge suverene države?
Primjeri praktične primjene ove odluke brzo su postali vidljivi. Entitetske institucije, poput Pošta Srpske, 16. februara nisu pružale usluge građanima, obavještavajući ih o neradnom danu. Slične mjere primijenjene su i u drugim javnim i privatnim sektorima, što dodatno potvrđuje institucionalizaciju praznika, ali istovremeno otvara prostor za političku interpretaciju.
Stručnjaci za ustavno pravo ističu da ovakav postupak može izazvati debatu o suverenitetu i entitetskoj autonomiji unutar Bosne i Hercegovine. Prema Ustavu BiH, entiteti imaju određena prava u regulisanju unutrašnjih pitanja, ali državni praznici druge države ne spadaju u legitimni okvir entitetskog zakonodavstva. Kritičari upozoravaju da se ovim simboličkim povezivanjem RS-a i Srbije može slati implicitna poruka političke i identitetske bliskosti, što potencijalno utiče na percepciju građana i međunarodne zajednice.
Deklaracija o zajedničkom obilježavanju Sretenja usvojena je tokom tzv. Svesrpskog sabora u Beogradu u junu 2024. godine, a cilj je bio, kako su naveli organizatori, jačanje kulturne i identitetske povezanosti srpskog naroda u regiji. Ipak, politički analitičari ocjenjuju da ovakva praksa može produbiti unutrašnje podjele unutar Bosne i Hercegovine i komplicirati odnose s državnim institucijama u Sarajevu, ali i s međunarodnim partnerima koji prate poštivanje ustavnog okvira zemlje.
Pitanje koje se sve češće postavlja jeste: da li ovakav potez služi kao instrument političke simbolike ili predstavlja stvarni problem u pogledu pravne i ustavne strukture BiH? Dok jedni vide u njemu izraz entitetske autonomije i kulturne tradicije, drugi ga smatraju presedanom koji može podstaći tenzije i dovesti do pitanja o lojalnosti i državnom identitetu.
U konačnici, obilježavanje Sretenja u RS-u više nije samo simbolički čin; ono se sve više interpretira kao politički signal sa regionalnim implikacijama, koji izaziva raspravu o granicama nadležnosti, identitetskoj pripadnosti i balansiranju između entitetskih prava i državnog suvereniteta. Dok entitetske institucije nastavljaju praksu obilježavanja 16. februara, javna i stručna debata o ustavnim i političkim aspektima ovog neradnog dana tek je počela.
