Kako rat protiv Pojasa Gaze ulazi u treću godinu, sve glasnije se postavlja pitanje da li je izraelski premijer Benjamin Netanyahu nadmašio svoje prethodnike i postao najzloglasniji ratni zločinac u historiji Izraela.
Optužbe više nisu samo retoričke: Južnoafrička Republika pokrenula je slučaj pred Međunarodnim sudom pravde (ICJ), a Međunarodni krivični sud (ICC) izdao je nalog za hapšenje Netanyahua zbog ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti.
Historija nasilja i raseljavanja
Korijeni današnjih optužbi sežu u 1948. godinu, kada je pod vodstvom Davida Ben-Guriona, prvog izraelskog premijera, došlo do masovnog raseljavanja 750.000 Palestinaca i uništenja više od 400 sela. Palestinci taj period nazivaju Nakba – katastrofa. Plan Dalet omogućio je operacije protjerivanja civila, a masakr u Deir Yassinu postao je simbol tog vala nasilja.
Izraelski akademik Neve Gordon podsjeća da je tada ubijeno oko 13.000 Palestinaca, a da se danas, pod Netanyahuom, bilježe višestruko veći razmjeri stradanja – više od 66.000 ubijenih, među kojima 18.000 djece, dok je gotovo 1,9 miliona ljudi raseljeno.
Sharon i paradigma nekažnjivosti
Ariel Sharon, nekadašnji komandant i kasniji premijer, ostao je upamćen po brutalnim napadima, od masakra u selu Qibya 1953. do Sabre i Shatile 1982. godine, kada je ubijeno više od 3.000 palestinskih civila. Iako je izraelska Kahanova komisija utvrdila njegovu indirektnu odgovornost, Sharon nikada nije odgovarao pred međunarodnim sudovima, a u izraelskoj javnosti je često slavljen kao „Buldožer“.
Netanyahu i genocidna optužnica
Za razliku od svojih prethodnika, Netanyahu je najdugovječniji premijer u izraelskoj historiji. Tokom njegovih mandata vođeni su brojni ratovi protiv Gaze – 2008–09, 2014, 2021, a od 2023. i aktuelna ofanziva, koju mnogi opisuju kao genocidnu. Prema UN-u, više od 40.000 Palestinaca ubijeno je u prvoj godini sukoba, većinom žene i djeca, dok su bolnice, škole i univerziteti sistematski uništavani.
U decembru 2023. Netanyahu je izjavio da Izrael treba „uništiti narod Amaleka“, što je široko protumačeno kao dehumanizacija Palestinaca i implicitno opravdanje za njihovo istrebljenje.
Era međunarodne odgovornosti
Za razliku od Ben-Guriona i Sharona, Netanyahu djeluje u vremenu kada je svaka akcija dokumentovana, a međunarodne institucije aktivno uključene. ICJ je već naložio Izraelu da spriječi genocidne akte, dok ICC istražuje izraelske zvaničnike zbog ratnih zločina.
„U njegovom slučaju, međunarodna odgovornost značila bi hapšenje i suđenje u Hagu“, rekao je Gordon, dodajući kako bi „pravedna presuda bila doživotni zatvor“.
Bez obzira na ishod pravnih procesa, jedno je sigurno – Netanyahu je svojim djelovanjem ušao u historiju kao lider čija se politika mjeri najvišim razinama nasilja i uništenja nad palestinskim narodom.
