Pred predstojeće prijevremene izbore u bosanskohercegovačkom entitetu Republika Srpska, politička scena već ulazi u fazu strateških kalkulacija i tihe podrške koja bi mogla presudno uticati na ishod izbora.
Posebnu pažnju izazivaju stavovi Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine (HDZ BiH) i gradonačelnika Banje Luke, te predsjednika Partije demokratskog progresa (PDP) Draška Stanivukovića. Njihova odluka da zauzmu poziciju “neutralnosti” u praktičnom smislu ide u korist Milorada Dodika i njegovog Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD).
Svaka poruka i potez imaju težinu
Dok opozicione partije u RS-u pokušavaju konsolidovati redove i stati iza kandidata Srpske demokratske stranke (SDS) za entitetskog predsjednika Branka Blanuša, svaki potez izvan tog bloka postaje od posebne važnosti. HDZ, dugogodišnji partner SNSD-a u raspodjeli vlasti na državnom i entitetskom nivou, porukom o nenamjeravanju miješanja u izbore u RS-u, otvara prostor Dodiku da mobilizuje birače bez ozbiljnog vanjskog pritiska. Analitičari upozoravaju da bi “jezičak na vagi” mogli biti upravo glasovi Bošnjaka i Hrvata u entitetu.
Još zanimljiviji je potez Stanivukovića. Iako formalno opozicija, njegov politički kapital i popularnost u Banjoj Luci mogli bi značajno osnažiti front protiv SNSD-a. Međutim, njegova neutralnost i najave o formiranju novog političkog pokreta pred izbore praktično slabe opozicioni blok i indirektno koriste Dodiku, jer smanjuju šanse za okupljanje šire koalicije protiv SNSD-a.
Neutralnost kao skrivena podrška
Dodik godinama gradi sistem u kojem mu je najvažnija kontrola, a ne formalni saveznici. Neutralnost partnera u praksi postaje sinonim za podršku – opozicija ostaje sama, bez dodatnog političkog legitimiteta i širine. Time SNSD-u ostaje olakšan put ka još jednoj pobjedi.
Za HDZ, koji u Federaciji BiH drži stabilan položaj, politička stabilnost Dodika znači nastavak partnerstva u državnim institucijama. Odluka da “ne talasaju” u RS-u je, s njihove strane, racionalna – očuvati saveznika koji garantuje ključne ustupke i blokade kada je to potrebno.
Stanivuković, s druge strane, balansira između očuvanja imidža gradonačelnika “iznad stranačkih podjela” i rizika da njegov pasivni stav bude tumačen kao podrška Dodiku. Dok mu neutralnost može donijeti privremeni mir u odnosima sa SNSD-om, dugoročno ga udaljava od opozicionog biračkog tijela, upozoravaju politički analitičari.
Ispit političke matematike
Predstojeći izbori u RS-u nisu samo test snage vlasti i opozicije; oni su ogledalo političke matematike na državnom nivou. Neutralnost HDZ-a i Stanivukovića u ovim okolnostima služi kao faktor koji dodatno jača Dodikov SNSD. U politici, naročito u Bosni i Hercegovini, odsustvo jasnog stava često je najdirektniji pokazatelj na čijoj ste strani.
