Povjerenje Evropljana u Sjedinjene Američke Države kao glavnog sigurnosnog partnera palo je na najniži nivo otkako se provode ovakva istraživanja, pokazuju rezultati najnovije ankete Evropskog vijeća za vanjske odnose (ECFR). Istraživanje, provedeno u maju 2026. godine u 15 evropskih država, otkriva duboku krizu povjerenja između dvije strane Atlantika i otvara pitanje budućnosti transatlantskog savezništva.
Prema rezultatima ankete, samo 11 posto građana evropskih zemalja danas smatra SAD istinskim saveznikom. Pad povjerenja bio je kontinuiran od povratka Donalda Trumpa u Bijelu kuću. Nakon njegove izborne pobjede krajem 2024. godine taj procenat iznosio je 22 posto, da bi šest mjeseci kasnije pao na 16 posto, a sada dosegao rekordno nizak nivo.
Istraživanje pokazuje da većina Evropljana više nije uvjerena da bi Washington bezrezervno stao u odbranu kontinenta u slučaju ozbiljne sigurnosne prijetnje. Takav stav rezultat je niza poteza američke administracije koji su posljednjih mjeseci izazvali zabrinutost među evropskim partnerima.
Među najčešće navedenim razlozima su trgovinske mjere usmjerene protiv evropskih ekonomija, sve glasnije rasprave o ulozi SAD-a unutar NATO-a, neslaganja oko međunarodnih sigurnosnih pitanja te kontinuirani pritisci na evropske članice da značajno povećaju izdvajanja za odbranu.
Dodatne sumnje izazvale su najave smanjenja američkog vojnog prisustva u Njemačkoj, kao i kontroverzne izjave o mogućem preuzimanju Grenlanda, koje su u brojnim evropskim prijestolnicama protumačene kao signal promjene američkih prioriteta.
Uprkos tome, većina ispitanika vjeruje da bi odnosi između Evrope i SAD-a mogli biti popravljeni nakon završetka Trumpovog mandata. Zanimljivo je da je Bugarska jedina zemlja obuhvaćena istraživanjem u kojoj većina građana ne dijeli takav optimizam.
Rezultati ankete dodatno su ojačali argumente onih evropskih lidera koji zagovaraju veću stratešku autonomiju Evropske unije. Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen već mjesecima upozorava da Evropa mora razvijati vlastite odbrambene kapacitete i smanjivati zavisnost od američke vojne zaštite.
Sve veći broj građana podržava povećanje ulaganja u evropsku odbrambenu industriju i jačanje zajedničkih sigurnosnih kapaciteta, dok se istovremeno nastoji izbjeći potpuni raskid tradicionalnog savezništva sa Washingtonom.
Kada je riječ o Ukrajini, istraživanje pokazuje da evropska javnost i dalje većinski podržava Kijev i sankcije prema Rusiji, uključujući protivljenje uvozu ruskih energenata. Međutim, podrška postaje znatno opreznija kada se otvore pitanja punopravnog članstva Ukrajine u Evropskoj uniji ili mogućeg angažmana evropskih vojnika na ukrajinskom ratištu.
Anketa ECFR-a tako otkriva Evropu koja se nalazi između dva procesa – s jedne strane nastavlja podržavati Ukrajinu i transatlantsku saradnju, a s druge sve ozbiljnije razmatra scenarij u kojem će za vlastitu sigurnost morati mnogo više brinuti sama.
