Kako se približavaju opšti izbori u Bosni i Hercegovini, politička scena ulazi u period intenzivnih preslagivanja. Promjena stranačkih dresova postala je gotovo uobičajena pojava, pa bi danas i najbolji poznavaoci političkih prilika teško mogli nabrojati sve političare koji su posljednjih mjeseci napustili svoje dosadašnje stranke i priključili se novim političkim opcijama.
Šta otkrivamo
Ko je promijenio stranački dres pred izbore
Zašto političari prelaze iz partije u partiju
Funkcije i izborne liste kao najčešći motivi
Krupniji politički transferi
Među zapaženijim promjenama na političkoj sceni Republike Srpske izdvajaju se prelazak Milana Savanovića, narodnog poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske, iz Pokreta „Za pravdu i red“ u Pokret „Sigurna Srpska“, kao i odlazak Siniše Mijatovića iz Demosa u Socijalističku partiju Srpske (SPS). Nakon tog transfera, SPS je početkom jula formirao vlastiti poslanički klub u Narodnoj skupštini Republike Srpske.
Na lokalnom nivou trend je još izraženiji. Gotovo svakodnevno stižu informacije o odbornicima koji napuštaju svoje stranke i pristupaju drugim političkim subjektima. Jedan od značajnijih primjera je kolektivni prelazak Gradskog odbora Demosa iz Zvornika u SPS, što ukazuje na organizovane političke transfere, a ne samo na pojedinačne odluke.
Transferi i u Federaciji BiH
Slična situacija bilježi se i u Federaciji Bosne i Hercegovine. Jedan od najzvučnijih političkih transfera predstavlja odlazak Zijada Krnjića iz Stranke demokratske akcije (SDA) u Stranku za Bosnu i Hercegovinu (SBiH). Krnjić, koji je član Upravnog odbora Uprave za indirektno oporezivanje BiH, na predstojećim izborima biće nosilac liste SBiH za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH u Izbornoj jedinici 4.
Njegov prelazak izazvao je značajnu pažnju javnosti jer dolazi u trenutku kada političke partije završavaju formiranje kandidatskih lista za oktobarske izbore.
Šta stoji iza političkih preleta
Predizborni period tradicionalno donosi pojačane pregovore između političkih stranaka i pojedinaca. Iako se promjene stranačke pripadnosti često predstavljaju kao rezultat programskih ili ideoloških razlika, praksa pokazuje da su mnogo češći motivi politička pozicija, mjesto na izbornoj listi, mogućnost osvajanja mandata ili očekivanje funkcija nakon izbora.
Posebno je izražena borba za nosioce lista i visoke pozicije koje povećavaju šanse za ulazak u parlamente. Istovremeno, pojedini politički akteri procjenjuju gdje imaju veće izglede za politički opstanak, zbog čega mijenjaju stranku neposredno prije predaje kandidatskih lista.
Posljedice po politički sistem
Učestali politički transferi dodatno utiču na slabljenje povjerenja građana u političke partije i izborni proces. Kada političari napuštaju stranke preko kojih su stekli mandate ili politički ugled, među biračima se stvara utisak da su lični interesi važniji od programa, ideologije i obećanja datih tokom prethodnih izbornih kampanja.
Takva praksa doprinosi percepciji da su politički savezi privremeni i zasnovani na raspodjeli funkcija, umjesto na dugoročnim političkim principima. Zbog toga se u javnosti sve češće postavlja pitanje da li su politički transferi izraz demokratije i slobode političkog djelovanja ili prije svega rezultat pragmatičnih interesa pojedinaca.
Kako se bude približavao početak zvanične izborne kampanje, očekuje se da će se proces političkih pregrupisavanja dodatno intenzivirati. Dosadašnji tok događaja pokazuje da sezona političkih preletača još nije završena te da bi javnost u narednim sedmicama mogla svjedočiti novim prelascima između gotovo svih značajnijih političkih stranaka u Bosni i Hercegovini.
