Broj transakcija spajanja i preuzimanja i njihova ukupna vrijednost dosegli su u 2022. godini novi rekord u Centralnoj i istočnoj Evropi (CEE). Tokom prošle godine u ovom regionu registrovano je 846 transakcija ukupne vrijednosti 39,2 milijarde eura, što je više od bilo kojeg ukupnog godišnjeg iznosa, osim onog koji je objavljen 2021. godine, premašujući čak i cifru od 38,6 milijardi eura iz 2016., navodi se u publikaciji revizorske kuće Mazars koja donosi pregled aktivnosti spajanja i preuzimanja (Merging and Acquisition, M&A poslovi).
Također se ističe da su transakcijski uslovi izazovniji nego ikada, ali da je negativan uticaj bio znatno manje izražen nego što su se mnogi u početku pribojavali. Naime, početak 2022. najavio je turbulentnu godinu kako za evropsko, tako i za globalno tržište, otkako je krajem februara počeo sukob u Ukrajini.
Trendovi koji su već bili u igri 2021, rastuća inflacija i viši troškovi zaduživanja uveliko su pojačani. Rat je pokrenuo šokove u snabdijevanju, posebno na veleprodajnom tržištu gasa.
U međuvremenu, nametanje ekonomskih sankcija Rusiji dodatno je zakomplikovalo transakcijsku aktivnost i realizaciju kupoprodaje društava. U tom kontekstu, uska grla u lancu snabdijevanja, nedostatak radne snage i uticaj pandemije nastavili su da usporavaju rast, ističu eksperti Mazarsa.
Centralna i istočna Evropa nisu bile jedine koje su se suočavale sa problemima spajanja i preuzimanja. Svi dijelovi sveta bili su pogođeni, a čak su i razvijene ekonomije zapadne Evrope i Sjeverne Amerike pretrpele oštrije padove godišnjeg broja transakcija i vrijednosti, navodi se u izveštaju.
Ipak, region CEE i dalje snažno privlači međunarodna ulaganja. Ukupan udio transakcija spajanja i preuzimanja u regionu koje uključuju prekogranične investitore porastao je na 64 posto u 2022. godini, što je četiri procenta više u odnosu na prethodnu godinu i tako najveći udio od 2015. godine.
Posebno je zanimljiv interes investitora za Adria region, gde je bilo skoro 40 velikih transakcija sa vrijednošću iznad pet miliona evra. Među njima se ističe ulaganje Entain Grupe u kupovinu Supersporta u Hrvatskoj, što je ujedno i jedna od 10 najvećih transakcija u CEE regionu.
Aktivnosti u području private equity-a su oslabile nakon rekordnog broja transakcija u 2021. godini, sa padom broja transakcija od 31 odsto na godišnjem nivou. Vrijednost je još više pala, za 66 posto, sa ukupnim iznosom od 3,4 milijarde eura u 2022. u poređenju sa 9,9 milijardi eura godinu dana ranije.
Broj transakcija u 2022. godini održao se izuzetno dobro prema historijskim standardima. Broj ulaganja private equity-a i dalje je jedan od najvećih zabilježenih u srednjoj i istočnoj Evropi, sa ukupno 97 transakcija, što je zasenilo bilo koji godišnji iznos između 2015. i 2020. godine.
U Srbiji je prošle godine registrovana 21 transakcija, dve više nego tokom 2021. dok je u pandemijskoj 2020. bilo ukupno osam transakcija većih od pet miliona eura. Što se tiče vrijednosti, ukupan iznos prošle godine iznosio je 226 miliona eura, dok su u 2021. transakcije bile vredne 507 miliona evra. Srbijansko tržište je veoma zanimljivo za mnoge igrače iz EU, istočne Evrope i Kine, a među najinteresantnijim sektorima su maloprodaja, zdravstvo i obnovljivi izvori energije.
Vodeća u regionu je Hrvatska, koja je zabilježila 51 transakciju prošle godine i 42 u 2021. Ukupna vrijednost ovih poslova bila je nepune dve milijarde eura – 1.992.000.000, što je rast veći od 50 posto u odnosu na prethodnih 1,2 milijarde (1.203.000.000).
