Objava američkog predsjednika Donalda Trumpa da će povući hiljade vojnika iz Njemačke ponovo je stavila u fokus američko vojno prisustvo u Evropi, koje nije samo ključno za odvraćanje Rusije, već služi i projekciji moći Washingtona širom svijeta. Evo pogleda na trenutno raspoređivanje američkih snaga i moguće posljedice Trumpove odluke.
Obećanje Donalda Trumpa da će smanjiti broj američkih vojnika u Njemačkoj ponovo je otvorilo pitanje uloge SAD-a u Evropi. Na kontinentu se obično nalazi između 80.000 i 100.000 američkih vojnika, od kojih je više od 36.000 stacionirano u Njemačkoj. Pentagon je u petak najavio da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke, ali je Trump već sljedećeg dana rekao da će ići "mnogo dalje" od tog broja.
Tenzije s Merzom
Američko vojno prisustvo je naslijeđe Drugog svjetskog rata, kada su Amerikanci pomogli u stabilizaciji i obnovi Evrope, te Hladnog rata, tokom kojeg su trupe služile kao bedem protiv sovjetske ekspanzije. U novije vrijeme, ove snage su igrale ključnu ulogu u podršci operacijama na Arktiku, u Africi i na Bliskom istoku, uključujući i trenutni sukob s Iranom.
Međutim, Trump je prekršio dugogodišnji dvostranački konsenzus, kritizirajući evropske saveznike u NATO-u i izvršavajući prijetnje kako bi smanjio američku posvećenost sigurnosti kontinenta.
Najnovija objava dolazi nakon rastućih tenzija s njemačkim kancelarom Friedrichom Merzom, koji je prošle sedmice rekao da Iran "ponižava" SAD i optužio Washington da nema jasnu strategiju.
Američka komanda
Američka evropska komanda (EUCOM), osnovana 1947. godine, jedna je od 11 borbenih komandi Ministarstva odbrane SAD-a i pokriva oko 50 zemalja i teritorija. Pored više od 36.000 vojnika u Njemačkoj, više od 12.000 američkih vojnika stacionirano je u Italiji, a još 10.000 u Ujedinjenom Kraljevstvu, prema podacima Pentagona iz decembra.
Pentagon je ponudio malo detalja o tome koje će jedinice ili operacije biti pogođene povlačenjem. Njemačka je dom sjedišta američke evropske i afričke komande, zračne baze Ramstein i vojne bolnice Landstuhl, gdje su liječeni ranjeni vojnici iz ratova u Afganistanu i Iraku.
Američko nuklearno oružje je također stacionirano u zemlji. SAD su pojačale svoje prisustvo u Evropi nakon što je Rusija prije četiri godine pokrenula sveopšti rat protiv Ukrajine, a više od godinu dana saveznici NATO-a, poput Njemačke, očekivali su da će te trupe prve otići.
Strateški značaj
Pored odvraćanja Rusije, američko vojno prisustvo u Evropi pomaže Washingtonu da projektuje moć širom svijeta. Američki general Alexus Grynkewich, komandant američkih i NATO snaga u Evropi, potvrdio je prednosti snažnog prisustva na kontinentu pred Odborom za oružane snage Senata u martu.
"Vojni kapaciteti i municija u Evropi nam omogućavaju da pomognemo Afričkoj komandi u napadu na teroriste na tom kontinentu, kao i Centralnoj komandi u provođenju Operacije Epski bijes. Udaljenosti su kraće, jeftinije je i mnogo je lakše projektovati moć", rekao je Grynkewich zakonodavcima, misleći na rat s Iranom.
Nuklearno oružje
Federacija američkih naučnika procijenila je u martu da SAD imaju otprilike 100 nuklearnih bombi raspoređenih u evropskim bazama. U izvještaju se navodi da se bombe nalaze u bazama u Belgiji, Njemačkoj, Italiji, Holandiji i Turskoj, a moguće i u jednoj bazi u Ujedinjenom Kraljevstvu.
Čak i prije Trumpovih izjava u subotu, republikanski lideri Komiteta za oružane snage u oba doma Kongresa izrazili su zabrinutost zbog plana Pentagona. Upozorili su da bi prerano povlačenje poslalo "pogrešan signal Vladimiru Putinu" dok ruski predsjednik nastavlja rat u Ukrajini.
Senator Roger Wicker i zastupnik Mike Rogers smatraju da bi trupe trebalo premjestiti u baze u istočnoj Evropi, umjesto da se povlače s kontinenta. Također su napomenuli da su saveznici uložili "značajne resurse za smještaj američkih trupa" i da je Pentagon otkazao planirano raspoređivanje bataljona artiljerije dugog dometa u Njemačku.
Nova američka strategija
Kao dio Nacionalne strategije odbrane, objavljene u januaru, Trumpova administracija je saopštila da Evropa mora učiniti više kako bi se odbranila. "Dok smo i ostat ćemo angažovani u Evropi, moramo - i hoćemo - dati prioritet odbrani američke domovine i odvraćanju Kine", navodi se u dokumentu.
U strategiji se navodi da, iako ekonomska moć Evrope opada u relativnom globalnom smislu, ona ostaje značajna, te da samo njemačka ekonomija "zasjenjuje rusku".
„Srećom, naši saveznici u NATO-u su mnogo moćniji od Rusije - razlika je ogromna“, navodi se u dokumentu, uz podsjećanje na nedavnu obavezu članica NATO-a da povećaju odbrambene izdatke na 5% BDP-a, na čemu je insistirao Trump.
Njemačka jača svoju vojsku
Od početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, Njemačka je započela modernizaciju svoje dugo zanemarene vojske, Bundeswehra. Te godine osnovan je poseban fond od 100 milijardi eura za jačanje oružanih snaga, uglavnom namijenjen kupovini nove opreme.
Krajem prošle godine, vlada kancelara Merza najavila je planove za povećanje broja vojnika sa oko 180.000 na 260.000. Poređenja radi, 2001. godine, kada je Njemačka još uvijek imala obaveznu vojnu službu, vojska je brojala 300.000. Berlin je također najavio da će mu trebati oko 200.000 rezervista, što je više nego dvostruko više od trenutnog broja.
Njemački ministar odbrane Boris Pistorius priznao je nakon objave plana Pentagona da Evropa mora preuzeti veću odgovornost za vlastitu sigurnost. Rekao je da Bundeswehr raste, da se vojna oprema brže nabavlja i da se razvija infrastruktura.
