Prošlo je 34 godine od 15. maja 1992. godine, dana koji se u Tuzli obilježava kao ključni trenutak odbrane grada, ali i kao jedan od najsloženijih i najkontroverznijih događaja ratnog perioda u Bosni i Hercegovini.
Taj datum i dalje ostaje u središtu različitih interpretacija, historijskih narativa i političkih sjećanja koja se, uprkos protoku vremena, ne približavaju zajedničkom konsenzusu.
U javnom i institucionalnom diskursu Tuzle 15. maj se vezuje za odbranu grada i djelovanje tadašnjih policijskih struktura koje su, u uslovima početka oružanog sukoba, preuzele ključnu ulogu u kontroli sigurnosne situacije. Taj događaj je u lokalnoj tradiciji upisan kao “Dan odbrane Tuzle”, sa snažnim simboličkim značajem za identitet grada i njegovo iskustvo rata.
Međutim, istovremeno, isti događaj u dijelu političke i javne interpretacije iz Republike Srpske nosi drugačiji narativ, u kojem se naglašava stradanje vojne kolone i različiti podaci o broju poginulih i ranjenih. Upravo ta razlika u interpretacijama postala je jedan od rijetkih, ali trajnih izvora neslaganja između dva dominantna sjećanja na rat u Bosni i Hercegovini.
Različiti podaci o žrtvama, koji se kreću od tridesetak do više od pedeset poginulih, dodatno komplikuju pokušaje da se ovaj događaj istorijski standardizira. Umjesto jedinstvene verzije, ostaju paralelne interpretacije koje se godinama reproduciraju kroz institucije, udruženja i komemorativne prakse.
U Tuzli se 15. maj obilježava kroz zvanične gradske programe, polaganja cvijeća i prisjećanje na poginule branioce i pripadnike policijskih struktura. Ceremonije uključuju i javne povorke koje simbolično povezuju ključne tačke sjećanja u gradu, naglašavajući kontinuitet lokalnog narativa o odbrani i opstanku grada u prvim mjesecima rata.
S druge strane, u dijelu obilježavanja koji dolazi iz Republike Srpske, naglasak je na stradanju vojne kolone i komemoraciji poginulih vojnika, uz vjerske obrede i polaganja vijenaca. Takva paralelna obilježavanja svake godine potvrđuju duboku podijeljenost u percepciji istog događaja.
Ono što 15. maj u Tuzli čini posebno značajnim nije samo historijski kontekst početka rata, već i činjenica da ovaj događaj i tri decenije kasnije ostaje politički i društveno osjetljiv. Umjesto zajedničkog sjećanja, Bosna i Hercegovina i dalje funkcioniše kroz više paralelnih memorijskih sistema, u kojima isti događaji često imaju potpuno različita značenja.
U tom smislu, Tuzlanska kolona nije samo pitanje prošlosti, već i ogledalo sadašnjosti — odnosa prema ratu, pravdi i historijskom narativu koji i dalje oblikuje politički prostor zemlje. Upravo zato 15. maj ostaje više od datuma: on je podsjetnik na nedovršene procese suočavanja s prošlošću i na trajnu potrebu za dijalogom koji do danas nije u potpunosti uspostavljen.
