Vlada Republike Srpske danas bi trebala razmatrati niz prijedloga koji dodatno potvrđuju ozbiljnost finansijske situacije u ovom entitetu, uključujući i novu garanciju za kreditno zaduženje Elektroprivreda Republike Srpske.
Na dnevnom redu sjednice nalaze se i Nacrt izmjena i dopuna Zakona o prometu eksplozivnih materija i zapaljivih tečnosti i gasova, kao i izmjene Zakona o prijevozu opasnih materija. Međutim, pažnju javnosti najviše privlači prijedlog rebalansa finansijskog plana-budžeta Fonda zdravstvenog osiguranja Republike Srpske, zajedno sa novim kreditnim aranžmanima i garancijama.
Enormna zaduženost Republike Srpske
Ukupno zaduženje Vlade Republike Srpske tokom 2025. godine dostiglo je čak 1,1 milijardu konvertibilnih maraka, nakon što je prvobitno planirani okvir od 862 miliona KM povećan za dodatnih 219 miliona KM kroz izmjene odluka o zaduživanju krajem godine.
Narodna skupština Republike Srpske ranije je odobrila dugoročno zaduženje od 862 miliona KM, pri čemu je:
358 miliona KM planirano na domaćem tržištu,
504 miliona KM na međunarodnom finansijskom tržištu.
Međutim, zbog potrebe servisiranja ranijih dugova, ali i rasta budžetskih rashoda, usvojen je drugi rebalans budžeta kojim je ukupni iznos zaduženja povećan na rekordnih 1,1 milijardu KM.
Pored dugoročnih kredita i emisija obveznica, Vlada Republike Srpske nastavila je i praksu kratkoročnog zaduživanja putem trezorskih zapisa na Banjalučkoj berzi, u maksimalnom iznosu do osam posto prihoda iz prethodne fiskalne godine.
Istovremeno je otvoren i prostor za izdavanje novih garancija Republike Srpske za projekte u sektorima energetike, zdravstva i saobraćaja, ukupne vrijednosti do 800 miliona KM.
Dug premašio 6 milijardi KM
Prema dostupnim ekonomskim pokazateljima, ukupan dug Republike Srpske krajem 2025. godine iznosio je oko 6,85 milijardi KM, što predstavlja približno 35,4 posto bruto domaćeg proizvoda entiteta.
Javni dug iznosio je oko 6,02 milijarde KM, što predstavlja ogroman finansijski teret u odnosu na broj stanovnika i ekonomsku snagu Republike Srpske.
Procjene pokazuju da dug po glavi stanovnika prelazi 6.000 KM, dok je u Federacija Bosne i Hercegovine taj iznos gotovo dvostruko manji i kreće se oko 3.000 KM.
Prema ekonomskim analizama, svako novorođeno dijete u Republici Srpskoj trenutno je zaduženo u prosjeku oko 6.068 KM.
Stručnjaci upozoravaju
Ekonomski analitičari upozoravaju da kontinuirano povećanje zaduženja, uz istovremeni pad broja stanovnika i odlazak radno sposobnog stanovništva, dugoročno može dovesti do ozbiljne fiskalne nestabilnosti.
Posebnu zabrinutost izaziva činjenica da se značajan dio novih kredita koristi za vraćanje starih dugova i pokrivanje tekuće budžetske potrošnje, umjesto za razvojne investicije koje bi generisale novi ekonomski rast.
U takvim okolnostima, novo kreditno zaduženje i izdavanje dodatnih garancija otvaraju pitanje koliko dugo će budžet Republike Srpske moći izdržati rastući teret otplate dugova bez ozbiljnih posljedica po javne finansije, zdravstveni sistem i standard građana.
