Astronomi su uz pomoć svemirskog teleskopa Hubble po prvi put uspjeli direktno detektirati vodenu paru u atmosferi male egzoplanete GJ 9827d, koja je kamenita poput Zemlje i ima samo dva puta veći prečnik.
Planeta se nalazi u sazviježđu Ribe u zvjezdanom sistemu GJ 9827 i udaljena je 97 svjetlosnih godina od Zemlje.Mogao bi biti primjer planete sa atmosferom bogatom vodom koja bi se mogla naći i drugdje u našoj galaksiji.
"Ovo je bio prvi put da smo mogli direktno pokazati, koristeći atmosfersku detekciju, da planete sa atmosferom bogatom vodom mogu postojati u drugim zvjezdanim sistemima", rekao je član tima Björn Benneke sa Univerziteta u Montrealu. "Ovo je važan korak ka utvrđivanju rasprostranjenosti i raznolikosti atmosfere na kamenitim planetama", dodao je.
Još nije poznato da li dominira voda ili vodonik
Međutim, naučnici ističu da je još prerano reći da li je Hubble spektroskopski izmjerio malu količinu vodene pare u atmosferi bogatoj vodikom, ili je atmosfera planete uglavnom sastavljena od vode koja je ostala nakon prvobitne atmosfere vodonika i helijuma. ispario pod uticajem zvezdanog zračenja.
"Naš program za posmatranje je dizajniran za otkrivanje molekula u atmosferi planete, ali i za traženje vodene pare. Oba rezultata bi bila uzbudljiva, bez obzira da li je vodena para dominantna ili samo mali dio atmosfere kojom dominira vodik", rekao je glavni autor naučnog rada, Pierre-Alexis Roy sa Univerziteta u Montrealu.
Počinje nova era otkrića vode na egzoplanetima
Autori ističu da do sada nije bilo moguće direktno pronaći atmosferu tako male planete, ali da sada počinje era ovakvih otkrića.
"U nekom trenutku, dok proučavamo manje planete, mora postojati prijelazna tačka u kojoj više nema vodonika na tako malim svjetovima, a oni imaju atmosferu više nalik Veneri u kojoj dominira ugljični dioksid", dodao je Benneke.
Planeta je vruća poput Venere
Budući da je planeta vruća poput Venere i ima atmosferu punu vodene pare na temperaturi od oko 425 ℃, definitivno nije posebno gostoljubiva za život. Autori studije trenutno razmatraju dva moguća tumačenja nalaza.
Prema jednoj, planeta još uvijek ima atmosferu bogatu vodonikom koja je prošarana vodom, što je čini sličnom minijaturnom Neptunu. Prema drugom, to bi mogla biti toplija verzija Jupiterovog mjeseca Evrope, koji ispod svoje ledene kore ima dvostruko više vode od Zemlje.
"Planeta GJ 9827d bi mogla biti pola vode a pola stijena. U tom slučaju bi imala puno vodene pare iznad nekog manjeg kamenog tijela", rekao je Benneke.
Planeta je vjerovatno migrirala
Ako planeta ima atmosferu bogatu vodom, onda se mora formirati dalje od svoje matične zvijezde, gdje je temperatura bila niska i voda je bila dostupna u obliku leda. U ovom scenariju, postepeno je migrirao bliže zvijezdi i primao sve više i više zračenja. Vodonik, koji je veoma lagan, je zagrijan i pobjegao sa planete, ili je možda još uvjek u procesu bježanja od slabe gravitacije planete.
Alternativna teorija je da je planeta nastala u blizini vruće zvijezde, sa tragovima vode u atmosferi.
Atmosfera je posmatrana tokom tranzita
Habl je tokom tri godine posmatrao planetu tokom 11 tranzita, odnosno prolaska planete ispred matične zvezde, tokom kojih se zvezdana svetlost filtrira kroz atmosferu planete tako da nosi spektralni otisak njenog sastava, u ovom slučaju molekule vode. Ako na planeti postoje oblaci, oni su dovoljno nisko u atmosferi da Hubble može otkriti vodenu paru iznad njih.
Hablovo otkriće otvara vrata za detaljnije proučavanje planete. Njih bi trebao omogućiti teleskop James Webb, koji bi mogao koristiti infracrvenu spektroskopiju za traženje drugih molekula u atmosferi. Planetu GJ 9827d otkrio je NASA-in svemirski teleskop Kepler 2017. Ona kruži oko zvezde crvenog patuljka svakih 6,2 dana.
