Daleko od očiju javnosti u Americi, Evropi ili Aziji, u istočnoj Africi su zvanično započeli radovi na najvećem avijacijskom projektu u historiji ovog kontinenta.
Izgradnja novog mega-aerodroma Bishoftu (BIA) koštat će nevjerovatnih 12,5 milijardi dolara, a ovaj kolosalni projekt priprema se da iz temelja promijeni mapu svjetskih putovanja. Dok su etablirana čvorišta poput Kaira do sada primala između 20 i 30 miliona ljudi, novi afrički div projektovan je za nevjerovatnih 110 miliona putnika godišnje, što je brojka koja nadmašuje Heathrow, Istanbul, pa čak i Dubai.
Tržište koje eksplodira i rušenje starih granica
Ovaj radikalan građevinski poduhvat dolazi u trenutku kada afričko avijacijsko tržište bilježi jedan od najbržih rasteva na planeti. U proteklih godinu dana kapacitet avio-kompanija na ovom kontinentu porastao je za čak 6,7 odsto, što u prevodu znači 24 miliona novih sjedišta u avionima. Poređenja radi, u istom periodu je azijsko tržište raslo za tek 1,7 odsto, evropsko za dva odsto, dok je globalni svjetski prosjek bio svega jedan odsto. Ovakvi podaci jasno pokazuju da se u ovom dijelu svijeta krije dugoročna ekonomska prilika, podržana i ambicioznim planom "Agenda 2063" koji predviđa potpuno ukidanje viznog režima među afričkim državama, po uzoru na evropsku Šengen zonu.
Ipak, sa enormnim rastom potražnje javio se i hronični problem infrastrukture. Trenutno se svega 19 odsto letova unutar Afrike obavlja direktnim linijama, jer kontinent do sada nije imao svoj pravi, centralni megahub. Sjeverna Amerika ima Atlantu, Evropa London, Azija Dubai, a sada je došlo vrijeme da i Afrika dobije svog vazdušnog giganta koji će direktno povezati ovaj kontinent sa Evropom, Bliskim istokom i Azijom.
Spas iz urbanog kaveza Addis Ababe
Glavni pokretač ovog megaprojekta je i surova kulinarska i infrastrukturna praktičnost. Trenutni glavni aerodrom u Etiopiji, Bole International u Addis Ababi, godišnje primi oko 22 miliona putnika, što je rezultat sličan onom koji ostvaruje aerodrom u Budimpešti. Međutim, stručne procjene pokazuju da će Bole dostići svoj maksimalni kapacitet u naredne dvije godine. Problem je u tome što je ovaj aerodrom, baš poput onih u Londonu, Mumbaiju ili Sydneyju, doslovno zarobljen unutar gustog urbanog tkiva grada. Bilo kakvo proširenje stope aerodroma izazvalo bi potpuni kolaps i nezapamćena rušenja, zbog čega je donesena odluka da se novi megahub izgradi 35 kilometara dalje, u znatno rjeđe naseljenom području Bishoftua.
Finansijsku konstrukciju za sada predvodi moćni klijent Ethiopian Airlines sa osiguranih 4,5 milijardi dolara, dok se za preostalih osam milijardi dolara vode intenzivni pregovori sa investitorima iz Sjedinjenih Američkih Država i Kine. Pored putničkog saobraćaja, Bishoftu cilja i na poziciju među top pet kargo centara u svijetu, sa planiranim godišnjim prometom od čak četiri miliona tona tereta, što je ključni faktor za Etiopiju koja nema izlaz na more.
Zaha Hadid Architects kreira aerodromski grad u pustinji
Kreativno vođstvo nad projektom povjereno je čuvenom studiju Zaha Hadid Architects, koji je Bishoftu dizajnirao ne samo kao klasični terminal, već kao pravi "aerodromski grad". Na prostoru od čak 35 kvadratnih kilometara – što je skoro tri puta veće od londonskog Heathrowa – uporedo se grade luksuzni hoteli, trgovački centri, poslovne zgrade i ogromne logističke zone. Prva faza radova, koja uključuje poletno-sletne staze i putničke terminale kapaciteta 60 miliona ljudi, biće u potpunosti završena do 2030. godine.
Cjelokupna arhitektura inspirisana je etiopskim pejzažom i klimom, pa centralni dio terminala imitira Veliku rasjednu dolinu (Great Rift Valley) koja prolazi blizu ove lokacije. Ovaj dizajn drastično skraćuje vrijeme transfera između gejtova, što je ključno jer će čak 80 odsto putnika aerodrom koristiti isključivo za presjedanje na druge letove. Pored toga, Bishoftu se nalazi na 1.900 metara nadmorske visine, što je za 400 metara niže od Addis Ababe. Zbog veće gustine vazduha na ovoj visini, avionski motori proizvode znatno veći potisak, što omogućava avionima da troše manje goriva prilikom polijetanja i ostvaruju znatno veći domet na interkontinentalnim letovima.
Gorka strana progresa: Dislokacija farmera i ekonomske sumnje
Kao i svaki drugi megaprojekat ove magnitude, izgradnja Bishoftua ne prolazi bez ozbiljnih kontroverzi i otpora lokalnog stanovništva. Zbog širenja poletno-sletnih staza i pratećih objekata, više od 15.000 ljudi, među kojima su hiljade lokalnih farmera, prisilno je dislocirano sa svoje djedovine. Iako uprava kompanije Ethiopian Airlines tvrdi da su za ugrožene stanovnike izgrađena nova, moderna naselja, sa terena stižu izvještaji o nedostatku adekvatnih novčanih kompenzacija i podrške. Finansijski analitičari takođe postavljaju pitanje kako zemlja sa relativno niskim bruto domaćim proizvodom (BDP) može sebi priuštiti projekt od 12,5 milijardi dolara, iako zvanični dokumenti pokazuju da se država neće direktno zaduživati za njegovu realizaciju.
Uprkos kritikama, ovaj projekt ima potencijal da postane motor razvoja za cijelu Afriku i trajno promjeni ekonomske tokove. Sa moćnom flotom Ethiopian Airlinesa koja se ubrzano širi novim širokotrupnim mlaznjacima, Bishoftu se sprema za direktan okršaj sa etabliranim divovima poput Dubaija i Istanbula. Izgradnja koja je započela iz temelja osigurava da novi hub neće imati problema sa zastarjelom infrastrukturom, pa nemojte ljetovati sa iznenađenjem ako se već za nekoliko godina nađete u luksuznom salonu u Bishoftuu, čekajući svoj let za bilo koji kraj planete.
