Turski ministar odbrane Yaşar Güler uputio je snažno upozorenje evropskim partnerima, ističući da bi marginalizacija Turska iz zajedničkih odbrambenih inicijativa mogla imati ozbiljne posljedice po sigurnost kontinenta.
Govoreći na konferenciji povodom 74. godišnjice pristupanja NATO, održanoj 9. aprila u organizaciji Predsjedništva za komunikacije i Fondacije SETA, Güler je kritikovao pristup Evropska unija prema Ankari, posebno kada je riječ o ograničenom uključivanju u ključne odbrambene projekte.
Podsjetio je da Turska, iako važna članica NATO-a, nije dio Evropske unije, što u praksi dovodi do paralelnih pravila koja otežavaju saradnju s državama članicama EU.
“Inače, procjenjujemo da bi takav pristup Evropske unije nanio više štete evropskoj sigurnosti i otpornosti nego smanjenje američkih snaga u Evropi”, rekao je Güler, upozoravajući na posljedice odbrambenih projekata koji marginalizuju saveznike izvan EU, poput Turske.
Naglasio je i da se uloga Ankare u savezu značajno promijenila, te da više ne predstavlja periferiju jugoistočnog krila, već centralnog aktera sposobnog da doprinese sigurnosti širom evropskog prostora.
Gülerove poruke dolaze uoči NATO samita koji će ove godine biti održan u Ankari, a odražavaju ambiciju Turske da učvrsti svoju poziciju unutar saveza u vremenu rastućih globalnih sigurnosnih izazova.
U tom kontekstu, ministar je najavio i da će Turska preuzeti komandu nad NATO Savezničkim snagama za brzo reagovanje u periodu od 2028. do 2030. godine.
Da li je Ankara postala drugi najvažniji vojni igrač na svijetu
Profesor međunarodnih odnosa sa Univerziteta Kadir Has u Istanbulu, Serhat Güvenç, smatra da je riječ o logičnom razvoju događaja.
“Turska je postala jedan od rijetkih NATO saveznika sposobnih da doprinesu u više operativnih domena u značajnom obimu”.
Prema njegovim riječima, države istočnog krila NATO-a, uključujući Poljska, Rumunija, baltičke zemlje i nordijske saveznike, sve više uviđaju značaj Turske u kontekstu jačanja odvraćanja prema Rusiji i upravljanja sigurnosnim izazovima na jugu.
Iz Ankare poručuju da njihova strateška vrijednost leži u kombinaciji faktora – od velike stalne vojske i borbenog iskustva, do geopolitičkog položaja između Evrope i Bliskog istoka, kao i razvijene odbrambene industrije koja može brzo proizvoditi savremenu vojnu opremu.
Penzionisani brigadni general Hüseyin Fazla dodatno naglašava značaj turskog doprinosa.
“Posljednjih godina, napredak koji je Turska ostvarila u svojoj odbrambenoj industriji primorava evropske prijestolnice da sarađuju s Ankarom”, rekao je Fazla.
Ipak, uprkos vojnom potencijalu, političke prepreke ostaju ključni problem. Mehanizmi unutar EU, poput PESCO inicijative i Evropskog fonda za odbranu, funkcionišu na principu konsenzusa, što omogućava državama poput Grčka i Kipar da blokiraju dublju integraciju Turske.
“Grčka i Kipar ne doživljavaju integraciju Turske u evropsku odbrambenu arhitekturu kao doprinos vlastitoj sigurnosti, već kao slom svoje strategije balansiranja Turske unutar EU”, rekao je Fazla.
Uz to, dio zapadnoevropskih država, posebno Francuska i Njemačka, i dalje pokazuje rezervu prema formalnom priznavanju Turske kao ključnog strateškog partnera u evropskoj sigurnosnoj arhitekturi.
