Četiri vodeće evropske zemlje – Francuska, Njemačka, Italija i Velika Britanija – uputile su zajednički i neuobičajeno oštar apel izraelskim vlastima, pozivajući na hitno obustavljanje širenja naselja na okupiranoj Zapadnoj obali te zaustavljanje nasilja koje, kako navode, provode ekstremistički doseljenici.
U zajedničkom saopštenju koje su potpisali njemački kancelar Friedrich Merz, francuski predsjednik Emmanuel Macron, italijanska premijerka Giorgia Meloni i britanski premijer Keir Starmer, upozorava se da se sigurnosna i politička situacija na Zapadnoj obali ubrzano pogoršava, uz sve izraženije tenzije i nasilje na terenu.
Lideri navode da je posebno zabrinjavajuće širenje izraelskih naselja i planovi infrastrukturnog razvoja, među kojima se izdvaja projekat „E1“ istočno od Jerusalema, za koji kritičari tvrde da bi mogao dodatno fragmentirati palestinsku teritoriju i otežati uspostavljanje održivog političkog rješenja.
U saopštenju se ističe da je u posljednjim mjesecima zabilježen značajan porast incidenata na Zapadnoj obali, pri čemu je nasilje doseljenika ocijenjeno kao dostiglo „neviđene razmjere“. Evropski lideri upozoravaju da takva praksa predstavlja direktnu prijetnju stabilnosti i dodatno udaljava mogućnost rješenja zasnovanog na dvije države.
Oštriji ton evropskih prijestolnica dolazi u trenutku pojačanih međunarodnih reakcija na dešavanja na Bliskom istoku, uključujući i kritike upućene izraelskim zvaničnicima zbog odnosa prema humanitarnim pitanjima i upravljanju sigurnosnom situacijom.
Paralelno sa zajedničkim evropskim istupom, iz Holandije je stigla najava o mogućoj zabrani uvoza proizvoda porijeklom iz izraelskih naselja, što bi predstavljalo dodatni pritisak unutar Evropske unije na ekonomsku dimenziju spornog širenja.
Na plan „E1“ ranije je upozorila i visoka predstavnica EU za vanjsku politiku Kaja Kallas, navodeći da bi njegova realizacija mogla trajno narušiti teritorijalni kontinuitet palestinskih područja i dodatno zakomplikovati ionako krhke mirovne procese.
