Evropska unija ulazi u novu fazu preispitivanja vlastite energetske sigurnosti nakon što su u Briselu pojačane zabrinutosti zbog visoke zavisnosti od kineske solarne tehnologije, posebno u segmentu ključnih komponenti koje upravljaju elektroenergetskim sistemima.
U fokusu novih mjera Evropske komisije nalaze se solarni inverteri — uređaji koji predstavljaju centralni dio svake solarne elektrane, jer pretvaraju proizvedenu energiju u oblik pogodan za distribuciju u mreži. Ovi sistemi su u pravilu povezani na internet, što omogućava daljinsko održavanje i ažuriranja, ali istovremeno otvara prostor za potencijalne sigurnosne rizike.
Brisel je, prema potvrđenim informacijama, odlučio ograničiti finansiranje nabavke invertera proizvedenih u Kini kroz programe kojima direktno upravljaju evropske institucije. Kao glavni razlog navode se potencijalne ranjivosti u elektroenergetskoj infrastrukturi, koje bi u ekstremnim scenarijima mogle dovesti do ozbiljnih poremećaja u snabdijevanju električnom energijom.
Iako do sada nije zabilježen nijedan slučaj zloupotrebe kineskih invertera u smislu izazivanja prekida u mreži, stručnjaci za sajber sigurnost upozoravaju da sama tehnička mogućnost daljinskog pristupa predstavlja faktor rizika koji se ne može ignorisati. Posebno se ističu tzv. “prekidači za gašenje”, funkcije koje se u normalnim okolnostima koriste za stabilizaciju sistema, ali koje bi u teoriji mogle biti zloupotrijebljene u slučaju hakerskog upada ili državnog cyber napada.
Podaci istraživačkih grupa pokazuju da Kina dominira evropskim tržištem solarne tehnologije, kako u segmentu panela, tako i u proizvodnji baterija i invertera. Ovakva koncentracija dobavljača, upozoravaju analitičari, stvara strukturnu zavisnost koja u kriznim okolnostima može postati strateški problem.
Evropska komisija zato paralelno razvija planove za jačanje domaće proizvodnje i smanjenje uvozne zavisnosti, kroz industrijske i sigurnosne inicijative koje bi trebale preusmjeriti investicije ka evropskim proizvođačima zelene tehnologije. Cilj je, kako se navodi, izgradnja otpornijeg energetskog sistema koji neće biti prekomjerno oslonjen na jednog vanjskog dobavljača.
Stručnjaci iz industrije, međutim, upozoravaju da bi brza promjena dobavljača mogla dovesti do privremenih izazova u lancu snabdijevanja, ali i do blagog povećanja cijena opreme. Ipak, zagovornici mjera tvrde da je takav trošak prihvatljiv u poređenju s potencijalnim sigurnosnim posljedicama.
Rasprava o kineskoj solarnoj tehnologiji tako postaje dio šireg geopolitičkog nadmetanja u oblasti čiste energije, gdje se ekonomska efikasnost sve češće sudara s pitanjima sigurnosti, tehnološke nezavisnosti i strateške autonomije Evropske unije.
