Ukupne finansijske obaveze Elektroprivrede Republike Srpske (ERS) i svih njenih zavisnih preduzeća premašile su 1,3 milijarde konvertibilnih maraka, što ovu kompaniju svrstava među najzaduženije u regionu. Riječ je o kombinaciji kreditnih zaduženja, dugova prema dobavljačima te obavezama koje su nastale u međunarodnim arbitražnim sporovima.
Najveći teret u strukturi dugovanja čine tri velika kredita u ukupnom iznosu od oko 650 miliona KM. Među njima su: kredit kineskih banaka od 380 miliona KM za izgradnju hidroelektrane Dabar, zatim 150 miliona KM za HE Bistrica, te kredit za projekat odsumporavanja u RiTE Ugljevik u vrijednosti od 80 miliona eura, od kojih je preostalo za otplatu oko 60 miliona eura (120 miliona KM).
Pored toga, zavisna preduzeća u okviru sistema ERS-a imaju još oko 150 miliona KM kreditnih obaveza, dok dugovanja prema dobavljačima dodatno pogoršavaju situaciju. Najveći dužnici su RiTE Ugljevik i RiTE Gacko, čija zajednička dugovanja prema dobavljačima iznose oko 85 miliona eura, odnosno 165 miliona KM. Kada se tome dodaju i obaveze po osnovu obnovljivih izvora energije od oko 30 miliona KM, ukupni dug prelazi milijardu KM.
Situacija postaje još ozbiljnija kada se u obračun uključe i obaveze RiTE Ugljevik prema slovenačkim kompanijama, koje su rezultat izgubljenog međunarodnog arbitražnog spora i iznose više od 300 miliona KM. Time ukupne obaveze sistema Elektroprivrede Republike Srpske dostižu 1,3 milijarde KM.
Iako uprava ERS-a navodi da krediti za HE Dabar i HE Bistrica dospijevaju na naplatu tek nakon što postrojenja budu puštena u rad, evidentno je da se kompanija nalazi u ozbiljnoj finansijskoj klopci, dok istovremeno postoji i niz obaveza koje se ne priznaju formalno kao dug, poput dividendi Hidroelektrane Bočac.
HEP iz “minusa” u rekordnu dobit: čudo ili pažljivo upravljanje?!
Radnici traže zaštitu radnih mjesta
U međuvremenu, Sindikat udruženih radnika energetike Republike Srpske (SURERS) zatražio je hitan sastanak s predsjednikom Vlade RS Savom Minićem, upozoravajući na alarmantno stanje u sistemu ERS-a i narušavanje radničkih prava.
Sindikat je istakao da je potrebno hitno razgovarati o sigurnosti radnih mjesta, nestabilnosti isplate ličnih dohodaka, te neregularnostima u plaćanju poreza i doprinosa. Među temama koje su posebno naglašene su i koncesije za polje Istok 2 te dodjela koncesije RiTE Gacko, što radnici smatraju ključnim pitanjima za dalji opstanak preduzeća.
„Potrebna je jasna strategija za očuvanje radnih mjesta i stabilizaciju finansija u sistemu ERS-a, jer trenutni trend zaduživanja i neizvjesnosti prijeti da uruši energetski stub Republike Srpske“, poručeno je iz sindikalnih redova.
Zbog nagomilanih dugova, neizvjesnih arbitražnih procesa i rastućeg nezadovoljstva zaposlenih, sistem Elektroprivrede Republike Srpske suočava se s najtežim izazovom u posljednjih deset godina – a rješenje, čini se, neće doći bez ozbiljnog političkog i ekonomskog reza.
