Iako je Siniša Karan zvanično na čelu RS-a, političku moć i dalje u praksi drži Milorad Dodik, uprkos presudi Sud Bosne i Hercegovine.
Politička scena u Republike Srpske već mjesecima funkcioniše po neobičnom modelu – jednom koji jasno razdvaja formalnu funkciju od stvarne političke moći. Iako je na čelu entiteta zvanično Siniša Karan, niz događaja na terenu ukazuje da ključne procese i dalje kontroliše lider SNSD-a Milorad Dodik.
Karan je na funkciju došao nakon prijevremenih izbora održanih u februaru ove godine, naslijedivši političku strukturu koja je već bila oblikovana dugogodišnjom dominacijom Dodika. Međutim, uprkos formalnom legitimitetu, njegova uloga u praksi ostaje ograničena, često svedena na institucionalno potvrđivanje odluka koje dolaze izvan njegovog kabineta.
Dodik u prvom planu
Gotovo da ne postoji javni događaj na kojem učestvuju zvaničnici RS-a, a da u fokusu nije Dodik. Bilo da se radi o infrastrukturnim projektima, političkim sastancima ili međunarodnim posjetama, on se pojavljuje kao centralna figura, dok Karan ostaje u drugom planu.
Takav obrazac bio je vidljiv i tokom nedavne posjete delegacije RS-a Beograd, gdje je Dodik, prema dostupnim snimcima, preuzeo ulogu neformalnog lidera delegacije u susretu sa predsjednikom Srbije Aleksandar Vučić. Simbolika tog trenutka – ulazak u institucije Srbije u prvom redu – dodatno je učvrstila percepciju o stvarnim odnosima moći.
Institucije pod neformalnom kontrolom
Prema informacijama iz opozicionih krugova, Dodik i dalje redovno boravi u Palati Republike, koristeći prostorije koje su tradicionalno rezervisane za predsjednika entiteta. Takva praksa, ukoliko je tačna, otvara ozbiljna pitanja o funkcionisanju institucija i poštivanju odluka Sud Bosne i Hercegovine, koji je ranije donio presudu kojom je Dodik uklonjen s funkcije.
U tom kontekstu, uloga Karana dodatno se relativizuje. Njegovo djelovanje, prema ocjenama političkih analitičara, svodi se na formalno upravljanje – potpisivanje akata i predstavljanje institucije u protokolarnim okvirima, bez suštinskog uticaja na donošenje ključnih odluka.
Kontinuitet političke moći
Ovakav odnos snaga nije iznenađujući s obzirom na činjenicu da Dodik, kao lider SNSD-a, i dalje ima čvrstu kontrolu nad stranačkom infrastrukturom, ali i nad većinom političkih procesa u entitetu. Njegov uticaj nadilazi formalne funkcije, što potvrđuje i kontinuitet političkog djelovanja bez obzira na sudske odluke.
Sličan model viđen je i tokom prijelaznog perioda kada je funkciju vršioca dužnosti predsjednika obnašala Ana Trišić-Babić, što sugeriše da je riječ o ustaljenom obrascu, a ne privremenom odstupanju.
Ako se politički odnosi ne promijene, realno je očekivati da će i budući predsjednici Republike Srpske imati ograničen prostor za samostalno djelovanje. U slučaju da SNSD zadrži vlast, ključne odluke će, po svemu sudeći, i dalje dolaziti iz partijskog vrha, bez obzira na formalnu strukturu institucija.
Time Republika Srpska ostaje u specifičnoj situaciji – sa jednim predsjednikom na papiru i drugim u praksi. Takav dualizam ne samo da dovodi u pitanje institucionalni poredak, već otvara i šira pitanja o vladavini prava i političkoj odgovornosti unutar Bosne i Hercegovine.
