U hercegovačkom mjestu Župa kod Trebinje nalazi se jedna od najupečatljivijih priča o opstanku i istrajnosti bosanskohercegovačkih muslimana. Stara džamija, podignuta još sredinom 16. stoljeća, kroz vijekove je čak šest puta rušena, ali je svaki put ponovo obnavljana, ostajući simbol vjere, identiteta i prkosa hercegovačkih Bošnjaka.
Tradicionalne bosanskohercegovačke džamije oduvijek su bile mnogo više od mjesta molitve. One su predstavljale središte života mahale, prostor okupljanja i duhovni orijentir zajednice. Njihova arhitektura bila je skladno uklopljena u prirodni ambijent, bez monumentalnosti koja bi odudarala od okruženja.
Bosanske džamije uglavnom su građene od kamena i drveta, dok su hercegovačke gotovo u potpunosti zidane kamenom. Munare su bile umjerene visine i uklapale su se u pejzaž, često ne nadvisujući okolno drveće.
Džamija u Župi kroz svoju historiju preživjela je brojne ratove i razaranja. Prvi put spaljena je krajem 17. stoljeća tokom napada Mlečana na Trebinje. U istom napadu zapaljena je i džamija u Policama, gdje su ubijeni muslimani zatečeni na bajram-namazu.
Početkom 19. stoljeća, tokom sukoba poznatih kao Moskovske godine, ruske i crnogorske snage ponovo su srušile džamiju u Župi. Obnovljena je nekoliko godina kasnije zahvaljujući Hamzagi Begoviću.
Novo rušenje uslijedilo je 1858. godine nakon Bitke na Grahovcu, kada su crnogorske snage proširile teritoriju prema Hercegovini. Tokom Prvog svjetskog rata džamija je ponovo oštećena, ali je nakon rata obnovljena i tada je dobila novu munaru visoku skoro deset metara.
Posebno težak trenutak za džemat dogodio se 1962. godine, kada je džamija uklonjena zbog izgradnje infrastrukture povezane s hidroelektranom u Grančarevu i izmještanja željezničke pruge.
Najteže razaranje dogodilo se tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu, kada su je 1993. godine srušili ekstremisti bivše Vojske Republike Srpske.
Ipak, ni tada priča nije završena. Džamija je obnovljena i ponovo otvorena 2010. godine, potvrđujući snagu zajednice koja nije dozvolila da njena historija i identitet nestanu.
