Dva puta u proteklih nekoliko dana Staša Košarac, ministar vanjske trgovine i ekonomskih odnosa Bosne i Hercegovine, najavio je da će Federacija BiH platiti kompletan dug za prirodni gas prema dobavljačima iz Rusije, nastao tokom rata.
Dug iznosi 104,8 miliona američkih dolara i servisira se već godinama, a odnosi se na isporučeni gas u periodu od 1991. do 1995. godine.
Košarac je tokom posjete Sočiju razgovarao s ruskim zvaničnicima i istakao da će Federacija preuzeti otplatu ovog duga jer se radi o komercijalnim obavezama kompanije „Energoinvest“, čije je sjedište u Federaciji BiH. Istakao je da se dug ne može tretirati kao javni dug, već da je riječ o poslovnim obavezama koje treba da snose odgovorni subjekti.
Ipak, dug je već bio predmet regulacije. Vijeće ministara BiH 2006. godine formiralo je nezavisnu komisiju kako bi precizno odredilo alokaciju duga između entiteta i privrednih subjekata. Prema njenim nalazima, na Federaciju BiH otpada 53,89 miliona USD, dok na Republiku Srpsku dolazi 50,91 miliona USD. Dug se otplaćuje uz svaku fakturu za isporučeni gas dodatkom od pet dolara na 1.000 kubnih metara gasa, što je omogućilo smanjenje duga za oko 14,1 miliona dolara.
Dok se obaveze izmiruju na vrijeme, neplaćanje od strane Republike Srpske stvara dodatni teret i rizik za cjelokupni sistem. Dug ne nestaje sam od sebe, već se samo gomila i postaje veći problem u budućnosti. Republika Srpska je tokom rata koristila prirodni gas, a dug koji je nastao tada sada plaća Federacija i njeni krajnji korisnici.
Situacija pokazuje da neplaćanje dugova može koristiti kao sredstvo političkog pritiska, ali u praksi posljedice osjete građani. Dug se tretira kao komercijalni dug kompanije „Energoinvest“, ali stvarni rizik snose potrošači u Federaciji. Jasno je da Bosna i Hercegovina funkcioniše kao sistem spojenih posuda, te da odluke jednog entiteta direktno utiču na drugi.
Strateški cilj sada mora biti prestanak političkih ucjena i usmjeravanje na odgovorno upravljanje preuzetim obavezama. Ukoliko se dug pravilno servisira, građani neće biti žrtve neodgovornosti i političkih kalkulacija koje bi generacije nakon nas mogle platiti.
