Kompanije iz Evropske unije u narednih 12 mjeseci očekuju izražen rast prodajnih cijena i ulaznih troškova, što dodatno povećava zabrinutost u Evropskoj centralnoj banci (ECB) zbog mogućeg ponovnog jačanja inflacionih pritisaka.
Prema najnovijem SAFE istraživanju o pristupu finansiranju, poslovni sektor u EU predviđa rast prodajnih cijena od 3,5 posto, dok se istovremeno očekuje i rast ulaznih troškova od 5,8 posto. Oba pokazatelja bilježe porast u odnosu na prethodni ciklus, kada su očekivanja bila znatno niža.
Jačanje inflacionih očekivanja u poslovnom sektoru
U ECB-u ocjenjuju da ovi podaci predstavljaju važan signal o smjeru kretanja cijena u narednom periodu. Posebno se ističe činjenica da su kompanije koje su učestvovale u istraživanju nakon kraja februara, odnosno nakon eskalacije geopolitičkih tenzija, prijavile znatno veće troškovne i cjenovne pritiske.
Inflaciona očekivanja za narednih 12 mjeseci porasla su na 3,0 posto, u odnosu na prethodnih 2,6 posto, dok su srednjoročne projekcije za period od tri do pet godina ostale relativno stabilne.
Istraživanje je sprovedeno između 19. februara i 1. aprila, neposredno uoči nove odluke ECB-a o kamatnim stopama, što mu daje dodatnu težinu u analizi ekonomskih kretanja.
Energenti ponovo glavni pokretač cijena
Rast cijena energenata ponovo se ističe kao jedan od ključnih faktora inflacije u Evropi. Povećanje troškova energije direktno utiče na proizvodne lance, logistiku i ukupno poslovno okruženje, što se postepeno prenosi na krajnje cijene proizvoda i usluga.
ECB u svojim analizama upozorava da bi dalji poremećaji na globalnom tržištu nafte i gasa mogli dodatno pojačati inflacijske pritiske, iako su srednjoročni efekti i dalje neizvjesni.
Monetarna politika pod pritiskom odluka
Uoči naredne sjednice ECB-a, sve su jača očekivanja da bi centralna banka mogla zadržati postojeće kamatne stope, ali dio ekonomista i finansijskih tržišta već kalkuliše s mogućnošću njihovog povećanja u junu, ukoliko inflacioni trendovi nastave rasti.
Istovremeno, kompanije u eurozoni prijavljuju i više troškove zaduživanja, uz stabilnu, ali ne i snažnu potražnju za kreditima te blago otežan pristup finansiranju.
Mogući efekti na Bosnu i Hercegovinu
S obzirom na snažnu povezanost ekonomija Evropske unije i Bosne i Hercegovine, eventualni produženi period povišene inflacije u EU mogao bi se reflektovati i na domaće tržište kroz rast uvoznih cijena, posebno energenata i industrijskih inputa.
Ekonomski tokovi posljednjih godina pokazuju da se inflatorni šokovi iz evropskog okruženja relativno brzo prenose na BiH, što otvara pitanje stabilnosti cijena i u narednih 12 mjeseci, naročito u slučaju daljih poremećaja na globalnom energetskom tržištu.
