Evropa bi u narednom periodu mogla dobiti svog specijalnog pregovarača za mirovne razgovore s Rusijom o ratu u Ukrajini, u trenutku kada je američki pregovarački tim predsjednika Donalda Trumpa zaokupljen krizom na Bliskom istoku. Međutim, ostaje otvoreno pitanje ko bi mogao preuzeti tu osjetljivu ulogu.
Radi se, kako se ocjenjuje, o još jednom ključnom momentu za Evropsku uniju, posebno nakon što se Washington ranije povukao iz dijela finansijske podrške Kijevu, što je dodatno otvorilo prostor za veće evropsko angažovanje u procesu pregovora.
U tom kontekstu, sve češće se postavlja pitanje jedinstvenog evropskog predstavnika koji bi mogao voditi eventualne razgovore, iako je prijedlog ruskog predsjednika Vladimira Putina da tu ulogu preuzme bivši njemački kancelar Gerhard Schröder odmah odbijen u dijelu evropske javnosti i politike.
Ukrajinski ministar vanjskih poslova Andrij Sibiha ironično je prokomentarisao takve prijedloge, navodeći da bi, po istoj logici, mogli biti predloženi i glumci Steven Seagal ili Gérard Depardieu, koji su poznati po bliskim vezama s Rusijom. Ipak, kako navodi Politico, i Kijev i Moskva su saglasni da bi Evropa trebala imenovati jednog pregovarača, a ne tim.
Kallas u fokusu, ali i pod znakom pitanja
Među potencijalnim kandidatima najčešće se spominje šefica evropske diplomatije Kaja Kallas, koja je ranije bila protiv direktnih pregovora s Moskvom, ali je kasnije otvorila prostor za ideju evropskog izaslanika. Ipak, njene ranije izjave i oštar stav prema Rusiji, prema ocjenama pojedinih diplomata, mogli bi predstavljati prepreku njenom imenovanju.
“Nažalost, ona se sama isključila iz te opcije”, izjavio je jedan visoki evropski diplomata, govoreći pod uvjetom anonimnosti.
Merkel, Stubb i Draghi među imenima u opticaju
U diplomatskim krugovima sve se češće pominju i druga imena. Među njima su bivša njemačka kancelarka Angela Merkel, finski predsjednik Alexander Stubb te bivši italijanski premijer Mario Draghi.
Merkel ima iskustvo u direktnim kontaktima i s Vladimirom Putinom i s Volodimirom Zelenskim, ali dio evropskih političara smatra da njeni raniji pregovarački rezultati umanjuju šanse za novu ulogu.
Stubb se ističe iskustvom u posredovanju, ali bi njegova NATO pozicija i potrebna široka politička saglasnost unutar EU mogli predstavljati izazov. Draghi uživa visok ugled u evropskim krugovima i smatra se umjerenim u odnosu prema Moskvi, ali za sada nema naznaka da bi bio zainteresovan za tu funkciju.
Traži se kandidat van struktura EU
Prema izvorima bliskim ukrajinskoj strani, preferira se rješenje koje bi uključivalo osobu sa snažnom podrškom Evrope, ali izvan institucija EU, uz obrazloženje da Moskva ima izraženo nepovjerenje prema evropskoj administraciji.
U tom kontekstu pominju se i imena poput norveškog političara Espena Bartha Eidea ili indijskog ministra vanjskih poslova Subrahmanyama Jaishankara, koji bi mogli imati kredibilitet kod obje strane.
Ipak, prema ocjeni analitičara, najveća prepreka nije izbor imena niti stav Moskve i Kijeva, već činjenica da evropske države još uvijek nisu postigle unutrašnji konsenzus o tome ko bi uopšte mogao preuzeti ovu ulogu.
