Višednevna posjeta delegacije Investiciono-razvojne banke Republike Srpske (IRB RS) Sjedinjenim Američkim Državama, koju vlasti i njima bliski mediji predstavljaju kao veliki međunarodni uspjeh, za sada nije donijela nijedan javno potvrđen investicioni ugovor, nijednu najavljenu fabriku, nijedno novo radno mjesto niti konkretnu investiciju u Republiku Srpsku.
Umjesto ekonomskih rezultata, javnost je dobila fotografije, promotivne video snimke, nastupe na društvenim mrežama i reklamu na Times Squareu.
Upravo zato se sve više postavlja pitanje da li je riječ o ozbiljnoj investicionoj misiji ili o još jednoj marketinškoj operaciji usmjerenoj na političku promociju vlasti Republike Srpske i SNSD-a uoči izborne kampanje.
Državna institucija u službi entitetske promocije
Posebnu pažnju izaziva činjenica da je organizaciju i logističku podršku investicionom forumu u Čikagu pružio Generalni konzulat Bosne i Hercegovine. Dakle, institucija koju finansiraju svi građani Bosne i Hercegovine korištena je za događaj koji se u medijima bliskim vlastima u RS-u pokušava predstaviti gotovo kao uspjeh nekakve „entitetske diplomatije“.
U izvještajima brojnih medija iz Republike Srpske rijetko se naglašava da bez diplomatske mreže Bosne i Hercegovine ovaj događaj vjerovatno ne bi bio ni organizovan na nivou na kojem je održan. Umjesto toga, stvara se utisak da RS posjeduje zasebne međunarodne diplomatske kapacitete, što jednostavno nije tačno.
Ironija je još veća kada se zna da isti politički krugovi godinama osporavaju institucije Bosne i Hercegovine, dok istovremeno koriste upravo te institucije kada im zatrebaju za promociju vlastitih političkih projekata.
Direktor banke kao influencer
Posebno upečatljiv bio je javni nastup direktora IRB-a RS Nedeljka Ćorića, koji se iz New Yorka obraćao javnosti gotovo u maniru turističkog influensera ili televizijskog reportera.
Umjesto da javnosti predstavi konkretne rezultate razgovora sa investitorima, potencijalne ugovore ili precizne podatke o ekonomskim efektima posjete, fokus njegovih obraćanja bio je na zahvalama vlastima Republike Srpske i Miloradu Dodiku zbog organizacije putovanja.
Takav pristup dodatno je pojačao utisak da je cijela posjeta prvenstveno politički i promotivni projekat, a tek onda ekonomska misija.
Građani Republike Srpske, koji finansiraju rad institucija i banke, imaju pravo znati koliko je koštao put u SAD, koliko je novca potrošeno na promociju i kakav će konkretan finansijski efekat imati za privredu i stanovništvo. Na ta pitanja za sada nema jasnih odgovora.
Gdje je bila zastava Bosne i Hercegovine?
Posebne reakcije izazvale su fotografije sa investicionog foruma u Čikagu na kojima se vidi generalna konzulica BiH u Čikagu Tatjana Telić.
Na dostupnim fotografijama i snimcima dominira američka zastava, dok zastava Bosne i Hercegovine nije vidljiva. Takva simbolika mnogima djeluje neobično, posebno imajući u vidu da je riječ o događaju organizovanom uz podršku državne institucije Bosne i Hercegovine.
Kritičari smatraju da se na taj način pokušava minimizirati uloga države BiH, iako upravo država BiH finansira diplomatsko-konzularnu mrežu zahvaljujući kojoj su ovakvi događaji uopšte mogući.
Bez institucija Bosne i Hercegovine, bez Ministarstva vanjskih poslova i bez diplomatske mreže, ni Generalni konzulat u Čikagu ne bi postojao.
Investicije nisu stigle, ali reklama jeste
Najvidljiviji rezultat američke turneje delegacije IRB-a za sada nije nova investicija niti novi investitor.
Najvidljiviji rezultat je reklama na Times Squareu.
U medijima bliskim vlastima Republike Srpske prikazivanje promotivnog videa IRB-a RS i Vlade Republike Srpske na jednom od ekrana u srcu New Yorka predstavljeno je gotovo kao međunarodno priznanje i dokaz globalne prepoznatljivosti.
Međutim, realnost je mnogo jednostavnija.
Prostor na Times Squareu može zakupiti praktično svako ko ima dovoljno novca. Tamo se svakodnevno reklamiraju kompanije, proizvodi, influenseri, turističke destinacije, sportski klubovi, pa čak i privatne osobe koje žele prikazati rođendansku čestitku ili bračnu ponudu.
Drugim riječima, pojavljivanje na Times Squareu nije nikakva potvrda međunarodnog ugleda, nego dokaz da je kupljen reklamni termin.
Koliko je građane koštala minuta slave?
Ono što ostaje nepoznato jeste koliko je budžetskog novca potrošeno na ovu marketinšku akciju.
Niko iz IRB-a nije saopštio cijenu reklame, troškove putovanja delegacije, organizacije foruma, smještaja, promocije i drugih aktivnosti tokom posjete SAD-u.
Dok se građani suočavaju sa rastom troškova života, odlaskom stanovništva i ekonomskim problemima, legitimno je pitati da li je prioritet bio finansiranje reklame na jednom od najskupljih reklamnih prostora na svijetu.
Još je problematičnije ako se takve aktivnosti pokušavaju predstaviti kao dokaz međunarodnog ugleda ili ekonomskog uspjeha, iako konkretni rezultati za sada nisu vidljivi.
Više političkog spektakla nego ekonomskog sadržaja
Kada se podvuče crta, američka turneja IRB-a RS za sada djeluje kao projekat sa mnogo simbolike, fotografija i medijskih objava, ali sa vrlo malo opipljivih ekonomskih efekata.
Nema objavljenih investicionih ugovora.
Nema potvrđenih novih investitora.
Nema najavljenih proizvodnih pogona.
Nema novih radnih mjesta.
Postoje samo konferencije, promotivni video snimci, zahvalnice političkim liderima i reklama na Times Squareu.
Zbog toga kritičari smatraju da je cijela operacija više ličila na predizbornu promotivnu kampanju nego na ozbiljan pokušaj privlačenja stranih investicija.
Jer investicije se ne mjere brojem fotografija iz New Yorka niti sekundama reklame na ogromnom ekranu. One se mjere novim fabrikama, novim radnim mjestima i konkretnim ugovorima. A upravo toga, barem za sada, nema.
