Početak aprila 1992. godine ostat će upisan kao trenutak kada je glavni grad Bosne i Hercegovine iz nade i prkosa naglo skliznuo u krvavu stvarnost rata. U svega 48 sati, građanski protesti za mir pretvoreni su u prve žrtve i pucnje koji su najavili najdužu opsadu jednog glavnog grada u modernoj historiji.
Od pjesme do prvih metaka
Petog aprila 1992. hiljade građana Sarajeva izašlo je na ulice, spontano organizujući jedne od najvećih demonstracija za mir u modernoj historiji grada. Kolone su se formirale od Dobrinje, preko Alipašino Polje, pa sve do centra grada.
Nosila ih je nada da će spriječiti rat koji je već kucao na vrata. Pjevale su se pjesme, među njima i “Bosno moja, divna mila”, a okupljeni su javno poručivali da se ne boje i da žele mir.
Kolona je stigla do zgrade Parlamenta BiH, gdje je ubrzo došlo do prvog oružanog incidenta. U blizini Vrbanja most na nenaoružane demonstrante otvorena je vatra.
Tog dana ubijene su Suada Dilberović i Olga Sučić, prve civilne žrtve rata u Sarajevu. Most na kojem su ubijene kasnije je dobio ime u njihovu čast.
Dan kada je sve postalo jasno
Iako su se protesti nastavili i 6. aprila, situacija je tada potpuno eskalirala. Ono što je dan ranije izgledalo kao izolovan incident, pretvorilo se u organizovano nasilje.
Snajperska vatra otvorena je sa viših spratova Hotela Holiday Inn, gdje su se nalazile prostorije Srpska demokratska stranka. Građani su pogođeni na ulicama, a više osoba je ubijeno i ranjeno.
Ovaj čin označio je definitivni kraj iluzije da se sukob može izbjeći.
Brza reakcija i neprocesuirani zločin
Specijalne jedinice MUP-a Republike BiH, predvođene Dragan Vikić, ubrzo su upale u hotel i uhapsile nekoliko snajperista.
Iako su postojali materijalni dokazi – uključujući balističke nalaze i tragove s mjesta pucnjave – nijedan od uhapšenih nikada nije procesuiran. Uslijed prijetnji daljim granatiranjem grada, svi su kasnije razmijenjeni.
Grad pod opsadom
U isto vrijeme, snage Jugoslovenska narodna armija i paravojne formacije povezane sa Radovan Karadžić preuzele su ključne pozicije oko grada, uključujući područje Vraca.
Time je uspostavljena kontrola nad Sarajevom s visinskih tačaka, što će kasnije postati ključni element višegodišnje opsade.
U narednim danima pucnjava se proširila na druga naselja, komunikacije su prekinute, a izlazi iz grada blokirani. Počeo je period u kojem su građani ostali bez osnovnih uslova za život – bez struje, vode i sigurnosti.
Početak koji je promijenio sve
Događaji od 5. i 6. aprila 1992. godine nisu bili samo uvod u rat – bili su trenutak kada je Sarajevo, uprkos pokušaju da sačuva mir, gurnuto u sukob iz kojeg neće izaći godinama.
Od pjesme na ulicama do snajperskih hitaca s prozora hotela, u samo dva dana srušena je nada da će razum nadvladati nasilje. Ono što je uslijedilo bila je opsada koja će obilježiti generacije i ostaviti trajan ožiljak na gradu i njegovim stanovnicima.
