Na današnji dan prije 31 godinu: Masakr na Markalama – rana Sarajeva koja ne zacjeljuje
Na današnji dan, 5. februara 1994. godine, Sarajevo je doživjelo jedan od najstrašnijih trenutaka tokom opsade. Agresorska granata, ispaljena oko 12:30 sati s položaja Vojske Republike Srpske i srpskih paravojnih formacija iz pravca sela Mrkovići, pala je na prepunu gradsku pijacu Markale, usmrtivši 68 nedužnih civila i ranivši 142 osobe.
Masakr na Markalama ostao je trajno upisan u kolektivno pamćenje Sarajeva kao simbol brutalnosti opsade i sistematskog terora nad civilnim stanovništvom. Tog februarskog dana među ubijenima su bili muškarci i žene, stariji sugrađani, ali i mladi ljudi koji su, uprkos stalnom granatiranju i snajperskoj vatri, pokušavali doći do hrane i osnovnih životnih namirnica. Pijaca Markale bila je jedno od rijetkih mjesta gdje su građani mogli nešto kupiti, zbog čega je gotovo svakodnevno bila prepuna.
Napad na Markale nije bio izolovan incident, već dio šire strategije zastrašivanja i iscrpljivanja građana Sarajeva, koji su gotovo četiri godine živjeli pod opsadom. Grad je bio odsječen od svijeta, bez redovne struje, vode i grijanja, dok su granate i snajperi svakodnevno odnosili živote civila.
Masakr se danas posmatra i u širem kontekstu zločina počinjenih tokom opsade Sarajeva. Posljednjih godina u javnosti su se pojavila istraživanja i svjedočenja o tzv. „Sarajevo safariju“ – navodima da su pojedini strani državljani, uz posredovanje pripadnika agresorskih snaga, dolazili na položaje oko grada i plaćali da pucaju na civile. Iako su ovi navodi još predmet istraga i historijskih istraživanja, oni dodatno oslikavaju razmjere dehumanizacije i brutalnosti kojoj su Sarajlije bile izložene.
Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u svojim presudama protiv visokih vojnih i političkih dužnosnika Republike Srpske jasno je utvrdio odgovornost za granatiranje Sarajeva, uključujući i napade na pijacu Markale, čime je međunarodno potvrđena istina o karakteru opsade.
Na mjestu stradanja danas se nalazi spomen-ploča, a svake godine 5. februara porodice žrtava, građani Sarajeva i brojne delegacije odaju počast ubijenim civilima. Danas u 12:00 sati bit će obilježen Dan sjećanja na sve ubijene i ranjene građane Sarajeva u periodu od 1992. do 1995. godine, a delegacija Kantona Sarajevo, zajedno s delegacijama drugih nivoa vlasti, položit će cvijeće na spomen-obilježje na Markalama.
Masakr na Markalama simbolizira ne samo patnju Sarajeva, već i snagu njegovih građana koji su, uprkos svakodnevnom stradanju, uspjeli sačuvati ljudskost, solidarnost i vjeru u život.
Na današnji dan prisjećamo se imena onih koji su 5. februara 1994. godine izgubili život na pijaci Markale:
Senad Arnautović, Ibrahim Babić, Mehmed Baručija, Ćamil Begić, Emir Begović, Vahida Bešić, Gordana Bogdanović, Vaskrsije Bojinović, Muhamed Borovina, Faruk Brkanić, Sakib Bulbul, Jelena Čavriz, Almasa Čehajić, Zlatko Čosić, Alija Čukojević, Verica Ćilimdžić, Smilja Delić, Ifet Drugovac, Dževad Durmo, Fatima Durmo, Kemal Džebo, Ismet Fazlić, Vejsil Ferhatbegović, Dževdet Fetahović, Muhamed Fetahović, Ahmed Fočo, Majda Ganović, Isma Gibović, Rasema Hasanović, Alija Hurko, Mirsada Ibrulj, Mustafa Imanić, Rasema Jažić, Razija Junuzović, Hasija Karavdić, Mladen Klačar, Marija Knežević, Selma Kovač, Ibro Krajčin, Sejda Kunić, Jozo Kvesić, Numo Lakača, Ruža Malović, Jadranka Minić, Safer Musić, Nura Odžak, Mejra Orman, Hajrija Oručević, Seid Prozorac, Smajo Rahić, Igor Rehar, Sabit Rizvo, Zahida Sablja, Nedžad Salihović, Hajrija Smajić, Emina Srnja, Džemo Subašić, Šaćir Suljević, Hasib Šabanović, Ahmed Šehbajraktarević, Bejto Škrijelj, Junuz Švrakić, Pašaga Tihić, Munib Torlaković, Ruždija Trbić, Džemil Zečić, Muhamed Zubović i Senad Žunić.
Njihova imena obavezuju. Sjećanje nije izbor – ono je dug.
