Najnovija zajednička istraga medijskih kuća The Guardian, Follow the Money i Disclosure otkriva zabrinjavajuću povezanost najvećeg evropskog proizvođača raketa, MBDA, s lancem proizvodnje bombi koje su korištene u izraelskim napadima na Pojas Gaze, u kojima su poginule stotine civila, uključujući velik broj djece.
Iako se fokus međunarodne pažnje najčešće zadržava na direktnim izvoznicima oružja poput SAD-a, istraga ukazuje da i evropske kompanije – posredno ali jasno – igraju značajnu ulogu u razornoj ratnoj mašineriji. Konkretno, MBDA, kompanija u vlasništvu tri vodeća evropska giganta u sektoru odbrane – BAE Systemsa (Velika Britanija), Airbusa (Francuska) i Leonarda (Italija) – proizvodi ključnu komponentu za američku bombu GBU-39: mehanička krila koja se automatski otvaraju nakon ispaljivanja, omogućavajući bombi precizno navođenje prema cilju.
Upravo te bombe su, prema brojnim izvještajima i satelitskim analizama, korištene u više izraelskih napada na Gazu nakon početka rata 7. oktobra 2023. godine, kada je Hamas izveo napad na jug Izraela. U odgovoru, Izrael je pokrenuo masovnu ofanzivu, opisana od strane brojnih organizacija i pravnih stručnjaka kao “genocidna”, zbog ogromnog broja civilnih žrtava i sistematskog uništavanja civilne infrastrukture.
Iako je Boeing formalni proizvođač bombi, lanac isporuke ne bi bio moguć bez transatlantskih veza. MBDA-ina komponenta se proizvodi u tvornici u američkoj saveznoj državi Alabami, no finansijski tokovi se vraćaju preko MBDA UK i konačno završavaju u centrali kompanije u Francuskoj. Prema finansijskim izvještajima, MBDA je u 2023. godini isplatila gotovo 350 miliona funti dividendi svojim vlasnicima – što dodatno otvara pitanje etičke odgovornosti dioničara i evropskih vlada koje im stoje iza leđa.
Dok evropski lideri na političkoj sceni pozivaju na prekid vatre i izražavaju zabrinutost zbog razmjera razaranja u Gazi, kompanije iz njihovih zemalja nastavljaju profitirati od ratova koji se vode hiljadama kilometara daleko. Ovaj slučaj MBDA-e baca dodatno svjetlo na duboku hipokriziju zapadne vojne industrije – koja istovremeno poziva na mir, dok tiho puni kase kroz globalne sukobe.
Vrijeme je da evropske vlade prestanu zatvarati oči pred sopstvenim industrijskim doprinosima ratnim zločinima. Transparentnost i odgovornost više ne mogu biti opcione – one su moralni imperativ.
