Pokret Ennahda spada među najuticajnije i najdugovječnije političke organizacije u savremenoj historiji Tunisa, a njegova uloga u političkom životu zemlje neraskidivo je povezana s imenom Racheda Ghannouchija, jednog od njegovih osnivača i dugogodišnjeg lidera.
Kroz više od 40 godina djelovanja, ovaj pokret prošao je kroz faze zabrane, represije, egzila, političke legalizacije i institucionalnog učešća, što ga čini jednim od ključnih aktera u razumijevanju političke transformacije Tunisa.
Počeci i formiranje pokreta
Korijeni Ennahde vežu se za kraj 1960-ih i početak 1970-ih godina, kada se u Tunisu pojavljuju različiti oblici islamski inspirisanog političkog i društvenog organizovanja. U tom periodu, Rached Ghannouchi, zajedno s Abdel Fattahom Mourouom i drugim intelektualcima i aktivistima, učestvuje u formiranju inicijalnih grupa koje su se bavile religijskim, društvenim i političkim pitanjima.
U ranim fazama, pokret nije imao formalnu političku strukturu, već se razvijao kroz studentske i intelektualne krugove. Tokom 1970-ih godina dolazi do njegovog postepenog institucionalnog oblikovanja, a pokret se tada počinje organizovati pod različitim imenima i strukturama, uključujući i “Islamsku tendenciju”.
Ulazak u politički prostor i sukob s državom
Početkom 1980-ih godina pokret izlazi u javni politički prostor, što označava prekretnicu u njegovom djelovanju. U tom periodu Tunis je bio pod autoritarnim režimom predsjednika Habiba Bourguibe, a kasnije i Zinea El Abidina Ben Alija, u kojem politički pluralizam bio ograničen.
Nakon javnog političkog istupanja pokreta 1981. godine, uslijedile su reakcije državnih institucija, uključujući zabrane djelovanja i hapšenja većeg broja članova i rukovodilaca. Ghannouchi i drugi lideri u tom periodu bivaju osuđivani na višegodišnje zatvorske kazne, dok se dio članstva povlači u ilegalno djelovanje ili egzil.
Tokom 1980-ih i početkom 1990-ih, odnos između države i pokreta ostaje izrazito konfliktan, uz periodične talase hapšenja i političkih procesa, što dodatno oblikuje percepciju Ennahde kao opozicionog i često osporavanog političkog aktera.
Period egzila i reorganizacije
Tokom 1990-ih i kasnije, značajan dio rukovodstva pokreta djeluje iz inostranstva, posebno iz evropskih zemalja, gdje se Ennahda reorganizira kao politički i intelektualni pokret u egzilu. U tom periodu Ghannouchi provodi veći dio vremena van Tunisa, gdje razvija političku i ideološku platformu pokreta.
Ovaj period obilježen je pokušajima redefinisanja odnosa između religije i politike, kao i prilagođavanja promjenama u globalnom političkom kontekstu, posebno u vezi s pitanjem političkog islama i demokratije.
Povratak nakon 2011. i politička tranzicija
Ključna prekretnica nastupa 2011. godine nakon političkih promjena u Tunisu, kada dolazi do pada režima Zinea El Abidina Ben Alija i početka procesa političke tranzicije.
Ennahda se tada vraća u legalni politički prostor i ubrzo postaje jedna od najjačih političkih snaga u zemlji. Na prvim slobodnim izborima nakon revolucije, pokret osvaja značajan broj mandata i učestvuje u formiranju vlasti.
U ovom periodu, Ghannouchi i Ennahda igraju važnu ulogu u oblikovanju novog ustavnog okvira Tunisa, uključujući procese pregovora s drugim političkim strankama i civilnim društvom. Pokret se u tom periodu nastoji predstaviti kao umjerena politička snaga koja prihvata demokratske institucije i politički pluralizam.
Političke promjene i nova faza nestabilnosti
U godinama nakon početne tranzicije, politička scena Tunisa postaje sve fragmentiranija, uz ekonomske poteškoće, društvene tenzije i političke blokade. Ennahda, iako i dalje važan politički akter, suočava se s padom podrške i sve većim političkim otporom.
Dolazak predsjednika Kais Saieda i promjene u političkom sistemu označile su novu fazu odnosa između vlasti i opozicije. U tom kontekstu, dio političkih struktura, uključujući i Ennahdu, suočava se s ograničenjima djelovanja, pritiscima i krivičnim postupcima protiv pojedinih članova rukovodstva.
Rached Ghannouchi u ovom periodu ostaje jedna od centralnih političkih figura, ali i simbol šireg političkog spora u zemlji.
Unutrašnje podjele i politička redefinicija
Ennahda se u posljednjim godinama suočava i s unutrašnjim izazovima, uključujući različita viđenja budućeg političkog smjera, odnosa prema vlasti i uloge u društvu. Dio članstva zagovara reformu i prilagođavanje novim političkim okolnostima, dok drugi dio insistira na očuvanju dosadašnjeg identiteta i političke linije.
Ove podjele dodatno utiču na poziciju pokreta u širem političkom sistemu Tunisa, koji i sam prolazi kroz period institucionalnih promjena i redefinisanja odnosa između izvršne vlasti, parlamenta i političkih stranaka.
Između historijske uloge i savremenih izazova
Više od četiri decenije nakon osnivanja, Ennahda i Rached Ghannouchi ostaju centralne figure u političkoj historiji Tunisa. Njihov put od opozicionog pokreta, preko perioda zabrane i egzila, do učešća u vlasti i ponovne političke marginalizacije, odražava kompleksnost tranzicije kroz koju je Tunis prošao.
Danas se pokret nalazi u fazi redefinisanja svoje uloge, dok se širi politički sistem zemlje i dalje prilagođava promjenama nastalim u posljednjoj deceniji. U tom kontekstu, budućnost Ennahde zavisiće kako od unutrašnje konsolidacije, tako i od šireg političkog razvoja Tunisa i odnosa između državnih institucija i opozicionih struktura.
Prva doživotna zatvorska kazna izrečena je tokom mandata pokojnog predsjednika Habiba Bourguibe 1987. godine, dok su kasnije presude uslijedile u vrijeme predsjednika Zinea El Abidina Ben Alija – druga 1989. godine, a treća 1992. godine, također u njegovom mandatu.
U saopštenju povodom godišnjice osnivanja, pokret je pozvao na, kako navode, “trenutno i bezuvjetno oslobađanje svojih vođa”, kao i na organizovanje konferencije na kojoj bi učestvovali i pojedini lideri koji se nalaze u inostranstvu.
Dana 2. juna, Krivično vijeće specijalizirano za slučajeve terorizma pri Prvostepenom sudu u Tunisu donijelo je presude u predmetu koji se odnosi na tzv. “tajni aparat” pokreta Ennahda. Među osuđenima je i Rached Ghannouchi, kojem je izrečena kazna zatvora u trajanju od 30 godina
Rached Ghannouchi, koji je trenutno u zatvoru u Tunisu osuđen je na doživotni zatvor po četvrti put.
Prva doživotna zatvorska kazna izrečena je tokom mandata pokojnog predsjednika Habiba Bourguibe 1987. godine, dok su kasnije presude uslijedile u vrijeme predsjednika Zinea El Abidina Ben Alija – druga 1989. godine, a treća 1992. godine, također u njegovom mandatu.
Dana 2. juna, Krivično vijeće specijalizirano za slučajeve terorizma pri Prvostepenom sudu u Tunisu donijelo je presude u predmetu koji se odnosi na tzv. “tajni aparat” pokreta Ennahda. Među osuđenima je i Rached Ghannouchi, kojem je izrečena kazna zatvora u trajanju od 30 godina
