Administracija američkog predsjednika Donalda Trumpa zaprijetila je odmazdom evropskim zemljama ukoliko Evropska unija u svom planu ponovnog naoružavanja kontinenta bude favorizirala domaće proizvođače oružja na štetu američkih. Američko ministarstvo odbrane (Pentagon) oštro se usprotivilo svakom pokušaju EU da ograniči pristup američkim proizvođačima oružja evropskom tržištu, upozorivši da će takav potez izazvati recipročan odgovor. Ove do sada neobjavljene primjedbe iznesene su početkom mjeseca u sklopu javne rasprave Evropske komisije o novim pravilima nabavke oružja u EU.
"Sjedinjene Američke Države se snažno protive bilo kakvim promjenama Direktive koje bi ograničile sposobnost američke industrije da podrži ili učestvuje u nacionalnim odbrambenim nabavkama država članica EU", poručila je američka administracija uoči planiranog ažuriranja evropskih zakona o odbrambenim nabavkama.
Iz Washingtona su dodali da su "protekcionističke politike koje istiskuju američke kompanije s tržišta pogrešan put", posebno s obzirom na to da najveće evropske odbrambene firme i dalje ostvaruju velike benefite od slobodnog pristupa američkom tržištu.
Ovaj potez naglašava prepoznatljiv paradoks u američkom pristupu Evropi: Iako Trumpova administracija kontinuirano insistira da Evropljani preuzmu veći teret vlastite konvencionalne odbrane, Washington istovremeno ne želi da se to dogodi nauštrb američkih proizvođača oružja.
Evropa želi nezavisnost, SAD prijeti blokadom
Evropska komisija proteklih nekoliko godina, a posebno u svjetlu potencijalnog sukoba s Rusijom, pokušava povećati udio evropskog oružja u svojim arsenalima. Trenutno je Evropa snažno ovisna o američkoj vojnoj opremi:
Gotovo dvije trećine uvoznog naoružanja u EU dolazi iz SAD-a.
Najzastupljeniji sistemi uključuju borbene avione F-35, artiljerijske sisteme HIMARS i PVO sisteme Patriot.
Očekuje se da će Evropska komisija u trećem kvartalu predstaviti ažuriranje direktive iz 2009. godine, u jeku kontroverznih pokušaja da se uvedu strožija pravila "Kupuj evropsko". Unija već favorizira lokalne kompanije u projektima poput programa SAFE (vrijednog 150 milijardi eura), kao i pri nabavci oružja za Ukrajinu kroz nedavno odobreni zajam od 90 milijardi eura. Prema trenutnim planovima, novac EU može se koristiti samo ako je najmanje 65 posto vrijednosti opreme evropskog porijekla.
Pentagon je jasno stavio do znanja da će uvođenje snažne klauzule koja favorizira evropske kompanije pokrenuti odmazdu.
Ako bi se te mjere implementirale, SAD bi vjerovatno ukinule postojeća izuzeća od američkih protekcionističkih zakona ("Buy American") koja trenutno uživaju evropske kompanije. Čak 19 od 27 zemalja članica EU ima potpisane sporazume s Washingtonom koji evropskim kompanijama, poput italijanskog Leonarda i švedskog Saaba, omogućavaju učešće na tenderima Pentagona.
Ukidanje ovih izuzeća značilo bi efektivno zatvaranje američkog tržišta za evropsku odbrambenu industriju. Američka administracija tvrdi da bi takav potez Evrope oslabio NATO, ograničio slobodu zemalja članica pri nabavci i prekršio nedavno potpisani trgovinski sporazum između SAD-a i EU, prema kojem se Brisel obavezao na veću kupovinu američkog naoružanja. Ovu poruku je u nešto blažem tonu podržala i Privredna komora SAD-a.
